تا حالا شده سردرد بگیرید و اولین چیزی که به ذهنتان برسد این باشد که «نکنه فشارم رفته بالا؟» یا مثلاً وقتی از جا بلند می‌شوید سرتان گیج برود و با خودتان بگویید «حتماً فشارم افتاده!»
یک وقت‌هایی هم قضیه برعکس است؛ فشارسنج را به دست می‌گیرید، دستگاه عددی نشان می‌دهد که انتظارش را ندارید و نمی‌دانید باید خیالتان راحت باشد یا موضوع را جدی بگیرید.
بگذارید همین اول یک موضوع مهم را روشن کنیم: فشار خون چیزی نیست که بشود از روی احساس بدن حدسش زد. ممکن است فشار خونتان بالا باشد و اصلاً متوجه نشوید. حتی ممکن است هیچ سردرد، سرگیجه یا تپش قلبی هم نداشته باشید. از آن طرف، سردرد و سرگیجه هم همیشه به معنای بالا یا پایین بودن فشار خون نیستند.
پس نه می‌شود با یک سردرد گفت فشار بالا رفته، نه با یک سرگیجه نتیجه گرفت فشار افت کرده است. برای اینکه بفهمیم واقعاً چه خبر است، باید فشار خون را درست اندازه بگیریم و فقط به یک عدد اتفاقی هم دل نبندیم.
در این راهنما از بلاگ مهدشفا قراره قدم‌به‌قدم با هم جلو برویم و ببینیم:
چطور بفهمیم فشار خون بالا یا پایین است؟
اگر فشارسنج نداریم، راه دیگری برای بررسی فشار خون وجود دارد؟
چطور در خانه فشار خون را درست اندازه بگیریم تا دستگاه عدد اشتباهی نشان ندهد؟
اگر عدد فشار خون بالا یا پایین بود، چه کار کنیم؟
کدام روش‌های عجیب‌وغریب خانگی واقعاً قابل اعتماد نیستند؟
هدفمان این است که به‌جای حدس زدن، ترسیدن از یک عدد یا اعتماد کردن به روش‌های اینترنتی، یاد بگیرید چطور وضعیت فشار خونتان را درست بررسی کنید و چه زمانی باید از پزشک کمک بگیرید.
فشار خونت رو وارد کن و تفسیرش رو ببین
این تفسیر اولیه‌ست؛ یک اندازه‌گیری به‌تنهایی تشخیص قطعی نمی‌ده.
۲. اگر بخوای دوباره فشار بگیری، این‌طوری بگیر
- حداقل ۵ دقیقه آروم بشین؛ حرف نزن و با گوشی کار نکن.
- پشتت تکیه داشته باشه، کف پاها روی زمین باشه و پاهات رو روی هم ننداز.
- کاف روی پوستِ بازو بسته بشه و بازو روی سطحی در ارتفاع قلب قرار بگیره.
- اگر عدد بالا بود، یک دقیقه صبر کن و دوباره اندازه بگیر. هر دو عدد رو یادداشت کن.
برای اندازه‌گیری دقیق‌تر، تا ۳۰ دقیقه قبلش سیگار، نوشیدنی کافئین‌دار و ورزش نداشته باش. طبق راهنمای دستگاه و دستور پزشکت پیش برو.
۳. برای کنترل فشار در روزهای بعد چه کارهایی کمک می‌کنه؟
- نمک و غذاهای پرنمک و فراوریشده رو کمتر کن؛ تغییرات غذایی رو با بیماریهای زمینهایات هماهنگ کن.
- الگوی غذایی متعادل، سبزی و میوه متنوع و فعالیت بدنی منظم میتونن به کنترل بلندمدت کمک کنن.
- در ساعت‌های نسبتاً ثابت و طبق برنامه پزشک فشار رو ثبت کن؛ چند عدد در روز رو با هم قاطی نکن و تاریخ و ساعت رو بنویس.
- اگر بیماری کلیوی داری یا داروهایی مصرف میکنی که پتاسیم رو تغییر میدن، از مکمل پتاسیم یا نمک‌های رژیمیِ حاوی پتاسیم خودسرانه استفاده نکن.
۴. با داروهای فشار خون چه کار کنم؟
دوز دارو رو برای پایینآوردن سریع عدد، خودسرانه زیاد نکن و داروی تجویزشده رو هم بهخاطر یک عدد طبیعی قطع نکن. اگر فشارت بعد از دارو خیلی پایین میاد، سرگیجه داری یا عددها مرتب بالان، نتیجه‌ها و فهرست داروهات رو با پزشکت مرور کن.
۵. چه زمانی پیگیری لازم می‌شه؟
آیا می‌خواهید پرونده و سلامت قلبتان را به فوق‌تخصص بسپارید؟
اگر اعداد فشار خونتان نوسان دارد یا می‌خواهید نوار قلب، اکو و روند درمانتان بدون معطلی و در صف نماندن زیر نظر پزشک فوق‌تخصص قلب بررسی شود، همین حالا مشاوره آنلاین مهدشفا را شروع کنید.
برو به مشاوره آنلاین با متخصص قلب و عروق این مشاوره جایگزین خدمات اورژانسی نیست.اگر علامت خطر داری، با اورژانس محل زندگی تماس بگیر. اگر ایران هستی، شماره اورژانس ۱۱۵ است. خودت رانندگی نکن.
این ابزار فقط برای آگاهی اولیه بزرگسالان طراحی شده برای تشخیص، نسخه یا برنامه درمان شخصی با پزشکان مرکز مهدشفا بصورت آنلاین گفتگو کنید
چند سؤال کوتاه درباره فشار خون
فشار ۱۴ روی ۹ یعنی چند؟
یعنی معمولاً ۱۴۰ روی ۹۰ میلی‌متر جیوه. این ابزار هر دو مدل نوشتن رو می‌فهمه.
از روی سردرد یا نبض می‌شه فشار رو فهمید؟
نه با اطمینان. فشار خون بالا ممکنه علامت مشخصی نداشته باشه؛ برای فهمیدن عدد باید با فشارسنج مناسب اندازه‌گیری کرد.
یک بار فشار بالا یعنی حتماً فشار خون دارم؟
نه لزوماً. روش اندازه‌گیری و اندازه‌های تکراری مهمن؛ اما عددهای خیلی بالا یا علائم خطر رو نباید نادیده گرفت.
وقت نداری کل مقاله رو بخونی؟ این خلاصه صوتی کوتاه رو گوش کن
چکیده سریع و کاربردی این محتوا
برای کنترل فشار خون در خانه، ابتدا یک فشارسنج دیجیتال بازویی معتبر با بازوبند متناسب با اندازه بازویتان انتخاب کنید. ۳۰ دقیقه قبل از اندازه‌گیری قهوه، نوشیدنی انرژی‌زا و سیگار را کنار بگذارید، ورزش نکنید و مثانه‌تان را خالی کنید. سپس حداقل ۵ دقیقه در محیطی آرام استراحت کنید.
روی صندلی دارای پشتی بنشینید، کف پاها را روی زمین بگذارید و بازو را روی میز، هم‌سطح قلب قرار دهید. بازوبند باید مستقیماً روی پوست بسته شود. هنگام اندازه‌گیری صحبت نکنید و هر بار دو مرتبه با فاصله حداقل یک دقیقه فشار بگیرید. ثبت منظم عددها در صبح و عصر کمک می‌کند تغییرات فشار خونتان را بهتر بشناسید.
- دستگاه مناسب: فشارسنج بازویی معتبر با کاف متناسب با دور بازو انتخاب کنید.
- اندازه‌گیری صحیح: وضعیت درست نشستن، قرار گرفتن بازو در ارتفاع قلب و استراحت قبل از سنجش را رعایت کنید.
- ثبت و تفسیر نتایج: هر دو عدد بالا و پایین را همراه با تاریخ و ساعت یادداشت کنید؛ میانگین فشار خون خانگی کمتر از ۱۳۵ روی ۸۵ معمولاً در محدوده مطلوب قرار دارد.
راهنمای مطالعه
آیا بدون دستگاه می‌توان فهمید فشار خون بالا است یا پایین؟
بگذارید خیالتان را از یک موضوع راحت کنم:
خیر! بدون اندازه‌گیری با فشارسنج نمی‌توانیم با اطمینان بگوییم فشار خون کسی بالاست یا پایین.
شاید بپرسید پس این همه نشانه‌ای که درباره فشار خون می‌گویند چه می‌شود؟ مگر سردرد و سرگیجه از علائم فشار خون نیستند؟
ببینید، بدن ما وقتی مشکلی پیدا می‌کند، همیشه یک علامت اختصاصی و مشخص نشان نمی‌دهد. یعنی یک نشانه ممکن است به چندین دلیل مختلف اتفاق بیفتد. فشار خون هم از همین قاعده پیروی می‌کند.
مثلاً ممکن است کسی سردرد داشته باشد، اما فشار خونش کاملاً طبیعی باشد. یا فردی فشار خون بالایی داشته باشد، ولی سرحال باشد و هیچ علامتی احساس نکند. به همین خاطر، نه احساس خوب داشتن دلیل طبیعی بودن فشار خون است و نه احساس بد داشتن حتماً نشانه بالا یا پایین رفتن آن.
اگر فعلاً فشارسنج در خانه ندارید، لازم نیست با توجه به علائم بدنتان خودتان را نگران کنید. می‌توانید برای اندازه‌گیری به یک مرکز درمانی یا داروخانه مجهز مراجعه کنید یا از یک فشارسنج معتبر استفاده کنید.
آیا از روی سردرد، سرگیجه یا نبض می‌توان فشار خون را تشخیص داد؟
این سه مورد را خیلی‌ها به فشار خون ربط می‌دهند. بیایید ببینیم واقعاً چه اطلاعاتی به ما می‌دهند و کجا ممکن است گمراهمان کنند.
۱. سردرد؛ هر سردردی از فشار خون نیست!
فرض کنید صبح از خواب بیدار شده‌اید و سرتان درد می‌کند. ممکن است اولین فکرتان این باشد که فشار خونتان بالا رفته است. اما سردرد می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد؛ از کم‌خوابی و کم‌آبی بدن گرفته تا میگرن و مشکلات دیگر.
بیشتر افرادی که فشار خون بالا دارند، ممکن است هیچ علامت مشخصی نداشته باشند و حتی از بالا بودن فشارشان خبر نداشته باشند.
۲. سرگیجه؛ از کجا معلوم فشار افت کرده باشد؟
خیلی‌ها وقتی سرشان گیج می‌رود یا موقع بلند شدن احساس سبکی سر دارند، سریع می‌گویند «فشارم افتاده!»
البته افت فشار خون یکی از احتمال‌هاست، اما تنها احتمال نیست. کم‌آبی بدن، مشکلات گوش داخلی، بعضی داروها و شرایط دیگر هم می‌توانند باعث سرگیجه شوند.
۳. تپش قلب و نبض؛ این یکی را با فشار خون اشتباه نگیرید!
وقتی دستتان را روی مچ می‌گذارید و ضربان قلب را احساس می‌کنید، در واقع دارید نبضتان را بررسی می‌کنید. نبض می‌تواند اطلاعاتی درباره تعداد ضربان قلب و منظم یا نامنظم بودن آن به ما بدهد؛ اما یک نکته مهم وجود دارد:
فشار خون با دو عدد نمایش داده می‌شود:
بنابراین، حتی اگر نبضتان را کاملاً درست بشمارید، باز هم نمی‌توانید بفهمید فشار خونتان مثلاً ۱۰۰ روی ۷۰ است یا ۱۵۰ روی ۹۵. شدت نبضی که با انگشت احساس می‌کنید هم راه قابل اعتمادی برای تشخیص این عددها نیست.
آیا می‌توان فشار خون را با خودکار، گوشی یا روش‌های خانگی اندازه گرفت؟
احتمالاً شما هم در اینترنت با روش‌هایی مثل اندازه‌گیری فشار خون با خودکار، گرفتن نبض دست یا حتی پایین آوردن فشار با فشار دادن نقاطی از بدن برخورد کرده‌اید.
بگذارید خیالتان را راحت کنم؛ برای اندازه‌گیری فشار خون، هیچ‌کدام از این روش‌ها قابل اعتماد نیستند. چند نکته را با هم مرور کنیم:
۱. اندازه‌گیری فشار خون با نبض دست
با گذاشتن انگشت روی مچ دست می‌توانید تعداد ضربان قلبتان را بشمارید، اما از روی سرعت یا شدت نبض نمی‌شود فهمید فشار خونتان چقدر است. نبض و فشار خون دو چیز متفاوت‌اند.
۲. اندازه‌گیری فشار خون با گوشی پزشکی
گوشی پزشکی به‌تنهایی فشار خون را اندازه نمی‌گیرد. در روش دستی، پزشک یا فرد آموزش‌دیده با کمک گوشی، بازوبند بادی و فشارسنج درجه‌دار، صداهای جریان خون را بررسی می‌کند تا عدد فشار خون مشخص شود.
۳. اندازه‌گیری فشار خون با خودکار و وسایل خانگی
خودکار، مداد، نخ یا وسایل معمولی خانه نمی‌توانند فشار خون را اندازه بگیرند. حرکت این وسایل یا واکنش دست شما هم معیار تشخیص فشار خون نیست.
۴. کاهش فشار خون با خودکار؛ واقعیت دارد؟
اگر جایی دیده‌اید که با فشار دادن نقطه‌ای از دست یا بدن به کمک خودکار می‌توان فشار خون را پایین آورد، حواستان باشد که شواهد علمی کافی برای تأیید این روش وجود ندارد. پس برای کنترل فشار خون به این ترفندها تکیه نکنید و داروی تجویزشده را هم خودسرانه تغییر ندهید.
برای اندازه‌گیری دقیق فشار خون در منزل، استفاده از فشارسنج دیجیتال بازویی معتبر با بازوبند متناسب با سایز بازو بهترین انتخاب است؛ در صورت عدم دسترسی به دستگاه، حتماً به مرکز درمانی یا داروخانه مجهز مراجعه کنید.
فقط یک نکته مهم باقی می‌ماند: داشتن فشارسنج خوب کافی نیست؛ باید بلد باشید درست از آن استفاده کنید. چون حتی یک دستگاه معتبر هم در صورت اندازه‌گیری اشتباه ممکن است عددی متفاوت از فشار واقعی شما نشان دهد.
حالا بیایید ببینیم چطور در خانه فشار خون را اندازه بگیریم تا عددی که روی دستگاه می‌بینید، تا حد امکان دقیق و قابل اعتماد باشد.
برای اندازه‌گیری فشار خون در خانه به چه دستگاهی نیاز داریم؟
اگر قصد دارید برای خانه فشارسنج بخرید، لازم نیست دنبال گران‌ترین دستگاه بازار یا مدلی باشید که ده‌ها قابلیت عجیب‌وغریب دارد! اتفاقاً برای اندازه‌گیری فشار خون، چند ویژگی از همه مهم‌ترند.
برای بیشتر بزرگسالان، فشارسنج دیجیتال خودکار بازویی با کاف متناسب با دور بازو انتخاب مناسبی است. البته هر دستگاه دیجیتالی که در داروخانه یا فروشگاه می‌بینید لزوماً دقیق نیست. مهم است مدلی انتخاب کنید که دقت آن در بررسی‌های استاندارد تأیید شده باشد، اندازه بازوبندش به بازوی شما بخورد و استفاده از آن برایتان راحت باشد.
پس موقع خرید، به‌جای اینکه فقط اسم برند و تعداد امکانات دستگاه را نگاه کنید، این سه سؤال را از خودتان بپرسید:
- آیا دقت این مدل از نظر علمی بررسی و تأیید شده؟
- آیا بازوبند آن برای اندازه بازوی من مناسب است؟
- آیا می‌توانم بدون دردسر و به‌طور منظم از آن استفاده کنم؟
فشارسنج بازویی بهتر است یا مچی؟
احتمالاً موقع خرید با دو مدل اصلی روبه‌رو می‌شوید: فشارسنج بازویی و فشارسنج مچی. هر دو عدد فشار خون را نشان می‌دهند، اما از نظر دقت و حساسیت به وضعیت دست، تفاوت‌هایی دارند.
فشارسنج بازویی؛ انتخاب اول برای بیشتر افراد
این همان دستگاهی است که بازوبند آن دور قسمت بالایی بازو بسته می‌شود و دستگاه به‌صورت خودکار فشار خون را اندازه می‌گیرد.
انجمن قلب آمریکا هم برای اندازه‌گیری فشار خون در خانه به خصوص برای بیماران قلبی، این نوع دستگاه را توصیه می‌کند؛ چون معمولاً نتیجه قابل اعتمادتری نسبت به مدل‌های مچی و انگشتی می‌دهد.
فشارسنج مچی؛ چه زمانی سراغش برویم؟
این مدل دور مچ بسته می‌شود و ممکن است برای افرادی که به هر دلیلی نمی‌توانند از بازوبند بازویی مناسب استفاده کنند، جایگزین قابل بررسی باشد.
اما یک نکته مهم دارد: فشارسنج مچی به وضعیت قرارگیری دست حساس‌تر است. یعنی اگر مچ نسبت به سطح قلب در موقعیت مناسبی نباشد، ممکن است عددی متفاوت از فشار واقعی ثبت شود.
پس اگر استفاده از مدل مچی برایتان ضروری است، حتماً سراغ دستگاهی بروید که دقت آن اعتبارسنجی شده باشد و درباره مناسب بودنش از پزشک یا داروساز سؤال کنید. این مدل را صرفاً به دلیل کوچک‌تر بودن یا راحتی حمل، جایگزین دستگاه بازویی نکنید.
بهترین دستگاه های فشارسنج برای استفاده در خانه
برای پایش دقیق و مطمئن فشار خون در منزل، استفاده از یک فشارسنج دیجیتال بازویی استاندارد با کاربری آسان و دقت بالا ضروری است. این مدل‌های منتخب با سنجش دقیق، حافظه ذخیره‌سازی نتایج و کاف استاندارد، انتخابی ایده‌آل برای مراقبت از سلامت قلب و عروق اعضای خانواده هستند.
یک نکته مهم موقع خرید: اندازه بازوبند را دست‌کم نگیرید!
اینجا دقیقاً همان جایی است که خیلی‌ها موقع خرید فشارسنج به آن توجه نمی‌کنند.
فشارسنج ممکن است معتبر باشد، برند خوبی داشته باشد و حتی قیمت بالایی هم داشته باشد؛ اما اگر بازوبندش برای اندازه بازوی شما مناسب نباشد، نتیجه اندازه‌گیری می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی اشتباه شود.
کاف (همان بازوبند بادی فشارسنج) نباید برای بازوی شما بیش از حد کوچک یا بزرگ باشد. هر کاف برای یک محدوده مشخص از اندازه دور بازو طراحی شده است.
برای انتخاب درست، کافی است دور بازویتان را طبق دستورالعمل سازنده اندازه بگیرید و عدد به‌دست‌آمده را با محدوده درج‌شده روی بازوبند یا بسته‌بندی دستگاه مقایسه کنید.
مثلاً اگر محدوده کاف دستگاه برای دور بازوی ۲۲ تا ۳۲ سانتی‌متر طراحی شده، اما اندازه بازوی شما خارج از این محدوده است، باید کاف مناسب خودتان را تهیه کنید. بعضی دستگاه‌ها امکان خرید بازوبند بزرگ‌تر یا کوچک‌تر را هم دارند.
چرا فشار خونم هر بار متفاوت است؟
این سؤال را خیلی‌ها می‌پرسند: «من که دیروز فشارم ۱۲ روی ۸ بود، چرا امروز شده ۱۴ روی ۹؟ نکنه دستگاه خرابه؟»
تغییر عدد فشار خون در اندازه‌گیری‌های مختلف همیشه به معنای خراب بودن دستگاه یا بدتر شدن وضعیت سلامتی نیست. {*}
فشار خون در طول روز ثابت نمی‌ماند و بسته به شرایط بدن بالا و پایین می‌شود. مثلاً ممکن است بعد از فعالیت بدنی، استرس، نوشیدن قهوه یا کم‌خوابی عدد متفاوتی ببینید.
از طرف دیگر، عواملی مثل استراحت نکردن قبل از اندازه‌گیری، وضعیت نامناسب بدن، کاف نامتناسب و حتی صحبت کردن هنگام گرفتن فشار هم می‌توانند نتیجه را تغییر دهند.
پس اگر یک بار عدد بالاتری دیدید، نه لازم است فوراً نگران شوید و نه باید آن را نادیده بگیرید. برای اینکه بتوانید نتیجه‌ها را درست با هم مقایسه کنید، سعی کنید فشار خون را در شرایط مشابه اندازه بگیرید و عددها را یادداشت کنید.
با یک بار اندازه گرفتن نمی‌شود گفت فشار خون شما چطور است؛ چیزی که اهمیت دارد این است که فشار خون خود را در روزهای مختلف به طور درست اندازه بگیرید.
حالا که دستگاه مناسب را شناختیم و فهمیدیم قبل از اندازه‌گیری چه شرایطی باید فراهم باشد، وقت آن رسیده که برویم سراغ اصل ماجرا: فشارسنج را دقیقاً کجا ببندیم، دست و بازو چه وضعیتی داشته باشند و چطور فشار خون را درست اندازه بگیریم؟
چگونه فشار خون را در خانه به‌درستی اندازه بگیریم؟
خب، حالا می‌رسیم به مهم‌ترین قسمت ماجرا! فرض کنیم فشارسنج را خریده‌اید و می‌خواهید همین الان فشار خونتان را اندازه بگیرید. از کجا شروع کنیم؟
اول یک نکته را بگویم: فقط بستن بازوبند و فشار دادن دکمه دستگاه کافی نیست. اینکه چطور نشسته‌اید، دستتان کجا قرار گرفته و بازوبند را چطور بسته‌اید، همگی می‌توانند روی عددی که دستگاه نشان می‌دهد تأثیر بگذارند.
پس بیایید این کار را هر بار به یک روش مشخص انجام دهیم. مراحل زیر را به‌ترتیب جلو بروید.
قبل از اندازه‌گیری چه کارهایی انجام دهیم؟
قبل از اینکه سراغ دستگاه بروید، چند دقیقه برای آماده شدن وقت بگذارید. این کارها شاید ساده به نظر برسند، اما کمک می‌کنند عددی که می‌بینید تحت تأثیر فعالیت و شرایط موقتی بدن قرار نگیرد.
قبل از روشن کردن فشارسنج، این ۴ مورد را بررسی کنید:
هنگام اندازه‌گیری دست و بدن باید چه وضعیتی داشته باشند؟
این مرحله را با دقت انجام دهید؛ چون خیلی از عددهای اشتباه فشار خون به همین چند نکته ساده مربوط می‌شوند.
مرحله ۱: درست روی صندلی بنشینید.
روی صندلی بنشینید و پشتتان را به پشتی آن تکیه دهید. کف هر دو پا باید روی زمین باشد و پاها را روی هم نیندازید.
روی تخت یا مبل نرم و راحتی که نمی‌توانید وضعیت پشت و پاهایتان را ثابت نگه دارید، فشار خون نگیرید. یک صندلی معمولی با پشتی مناسب انتخاب بهتری است.
مرحله ۲: بازوبند را درست ببندید.
حالا آستین را بالا بزنید تا بازوبند مستقیماً روی پوست بازو قرار بگیرد؛ نه روی لباس.
لبه پایینی بازوبند باید حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر بالاتر از چین آرنج باشد. اگر روی بازوبند علامتی برای مشخص کردن محل شریان وجود دارد، آن را مطابق راهنمای دستگاه تنظیم کنید.
مرحله ۳: دستتان را در ارتفاع قلب قرار دهید.
این قسمت را خوب به خاطر بسپارید؛ خیلی مهم است!
ساعدتان را روی میز بگذارید، طوری که بازو راحت باشد، عضلاتش منقبض نشوند و وسط بازوبند تقریباً هم‌سطح قلبتان قرار بگیرد.
کف دست رو به بالا باشد و بازو روی میز تکیه داشته باشد. اگر دستتان پایین‌تر از سطح قلب قرار گرفته یا مجبورید آن را با عضلات خودتان نگه دارید، ارتفاع میز یا صندلی را اصلاح کنید.
بازو نباید آویزان بماند یا برای نگه داشتنش به خودتان فشار بیاورید.
مرحله ۴: دستگاه را روشن کنید و آرام بمانید.
حالا که وضعیت بدنتان درست است، دکمه شروع دستگاه را بزنید و اجازه دهید اندازه‌گیری انجام شود.
بگذارید دستگاه کارش را انجام دهد و عدد نهایی را نمایش دهد.
فقط یادتان باشد بعضی مدل‌های فشارسنج ممکن است در نحوه بستن بازوبند یا محل قرارگیری علامت‌های روی آن تفاوت داشته باشند؛ پس دستورالعمل خود دستگاه را هم در نظر بگیرید.
چند بار فشار خون را اندازه بگیریم و نتیجه را چگونه ثبت کنیم؟
فرض کنیم دستگاه عدد ۱۴ روی ۹ را نشان داده است. حالا چه کنیم؟ همین یک بار کافی است یا باید دوباره فشار را بگیریم؟
یعنی بعد از ثبت عدد اول، حدود یک دقیقه صبر کنید و دوباره دستگاه را روشن کنید. عدد دوم را هم یادداشت کنید.
برای اینکه بعداً خودتان یا پزشکتان بتوانید وضعیت فشار خون را بهتر بررسی کنید، بهتر است نتیجه‌ها را در یک دفترچه، فایل ساده یا حافظه دستگاه نگه دارید.
این اطلاعات را ثبت کنید:
مثلاً اگر دستگاه عدد ۱۲۰ روی ۸۰ را نشان داد، همان دو عدد را ثبت کنید:
اگر دو بار اندازه‌گیری کردید و عددها با هم فرق داشتند، نگران نشوید و برای رسیدن به عدد دلخواه، پشت سر هم دستگاه را روشن نکنید. هر دو نتیجه را نگه دارید.
این اطلاعات در مراجعه به پزشک هم بسیار به دردتان می‌خورد؛ چون به‌جای اینکه فقط یک عدد اتفاقی را به خاطر داشته باشید، می‌توانید روند تغییرات فشار خونتان را نشان دهید.
چه اشتباه‌هایی باعث می‌شوند عدد فشار خون دقیق نباشد؟
گاهی فشار خون واقعاً تغییر نکرده، اما ما با یک اندازه‌گیری اشتباه عدد متفاوتی روی دستگاه می‌بینیم.
برای اینکه این اتفاق کمتر پیش بیاید، این اشتباه‌های رایج را بشناسید:
اگر فشار خونتان هر بار عدد متفاوتی نشان می‌دهد، قبل از اینکه دستگاه را مقصر بدانید یا فکر کنید وضعیت سلامتی‌تان ناگهان تغییر کرده، همین موارد را بررسی کنید.
در نهایت، یک بار فشار گرفتن و دیدن یک عدد، برای قضاوت درباره وضعیت فشار خون کافی نیست. چیزی که به ما اطلاعات بهتری می‌دهد، اندازه‌گیری‌های درست و ثبت منظم نتیجه‌ها در طول زمان است.
حالا که روش صحیح اندازه‌گیری را یاد گرفتید، یک سؤال مهم باقی می‌ماند: چه زمانی از روز فشار خون بگیریم و چند بار در روز یا هفته این کار را تکرار کنیم؟ در بخش بعدی سراغ بهترین زمان و تعداد دفعات اندازه‌گیری می‌رویم تا بدانید چطور یک گزارش قابل اعتماد از فشار خونتان تهیه کنید.
مشاوره آنلاین پزشک متخصص قلب و عروق؛ فشار خون، اکو و نوار قلب
درباره عددهای فشار خونت سؤال داری؟ نتیجه اندازه‌گیری‌هایت با هم تفاوت دارند یا درباره فشار خون، اکو و نوار قلب نیاز به راهنمایی داری؟
همین حالا هر سؤالی داری با پزشکان متخصص قلب مهدشفا در میان بگذار. پزشک شرایطت و اطلاعاتی را که ثبت کرده‌ای بررسی می‌کند، به پرسش‌هایت پاسخ می‌دهد و برای ادامه مراقبت و درمان، دقیق و متناسب با وضعیت خودت راهنمایی‌ات می‌کند؛ بدون دغدغه مراجعه حضوری برای شروع گفتگو.
پزشکان قلب مهدشفا به‌صورت آنلاین در دسترس هستند تا بتوانی درباره وضعیت قلب و فشار خونت مشورت کنی و بدانی قدم بعدی چیست.
همین حالا با پزشک قلب مهدشفا گفتگو کن
بهترین زمان گرفتن فشار خون در خانه چه موقع است و چند بار باید اندازه بگیریم؟
یکی از سؤال‌هایی که تقریباً برای همه پیش می‌آید این است: «بالاخره چه ساعتی فشارم رو بگیرم که عددش درست باشه؟ صبح قبل از صبحانه یا شب قبل از خواب؟ اصلاً روزی چند بار لازمه فشارم رو اندازه بگیرم؟»
برای اندازه گرفتن فشار خون در خانه، معمولاً روزی دو بار، یعنی صبح و عصر این کار را انجام می‌دهیم؛ در هر نوبت هم فشار خود را دو بار با فاصله حداقل یک دقیقه اندازه بگیرید.
اما قرار نیست همه افراد تا آخر عمر روزی چند بار فشارشان را بگیرند! اینکه چند روز این کار را ادامه دهید و بعد از آن هر چند وقت یک‌بار سراغ دستگاه بروید، به وضعیت فشار خون، داروهایی که مصرف می‌کنید و هدف از اندازه‌گیری بستگی دارد. البته در جراحی های قلبی مثل CABG ممکن است ماجرا کمی متفاوت باشد.
| زمان یا شرایط | پیشنهاد کلی | علت علمی و نکته کلیدی |
|---|---|---|
| صبح | بلافاصله بعد از تخلیه مثانه و پیش از صبحانه | مثانه پر، فشار خون را تا ۱۰ الی ۱۵ درجه کاذب بالا می‌برد؛ همیشه قبل از مصرف قرص صبحگاهی تست بگیرید. |
| عصر یا شب | در ساعتی ثابت، معمولاً پیش از خواب و قبل از شام سنگین | فشار خون در غروب تغییر ریتم می‌دهد؛ حداقل ۳۰ دقیقه قبل از تست نباید چای، قهوه، سیگار یا غذای پرنمک مصرف شود. |
| فاصله بین دو اندازه‌گیری | حداقل ۱ تا ۲ دقیقه بین هر بار تست صبر کنید | کافِ دستگاه دیواره رگ را فشرده می‌کند؛ رگ نیاز به زمان دارد تا به قطر اولیه برگردد، وگرنه عدد دوم غلط ثبت می‌شود. |
| تعداد اندازه‌گیری در هر نوبت | در هر وعده ۲ بار متوالی تست بگیرید | عدد اول به دلیل استرس ناگهانی دستگاه معمولاً بالاتر از واقعیت است؛ میانگین دو عدد یا عدد دوم ملاک است. |
| مدت پایش اولیه (بررسی بالینی) | به مدت ۷ روز متوالی (صبح و شب) | اعداد روز اول به دلیل خطای یادگیری بیمار حذف می‌شوند و میانگین ۶ روز پایانی قضاوت نهایی را می‌سازد. |
| پس از پایدار شدن فشار | کاهش دفعات به ۱ تا ۲ بار در هفته | تست گرفتن‌های وسواسی مداوم باعث ترشح آدرنالین و افزایش کاذب فشار خون ناشی از اضطراب می‌شود. |
فشار خون را صبح بگیریم یا شب؟
برای اینکه تصویر بهتری از وضعیت فشار خون داشته باشیم، بهتر است فقط به یک نوبت در روز اکتفا نکنیم. اندازه‌گیری صبح و عصر کمک می‌کند تغییرات فشار خون را در دو زمان متفاوت بررسی کنیم.
۱. فشار خون صبح؛ قبل از صبحانه یا بعد از آن؟
معمولاً بهتر است فشار خون صبح را بعد از بیدار شدن، رفتن به دستشویی و حداقل ۵ دقیقه استراحت بگیرید؛ یعنی پیش از خوردن صبحانه و نوشیدن قهوه یا چای و در صورت توصیه پزشک، قبل از مصرف داروی فشار خون.
البته یک نکته را فراموش نکنید: منظور این نیست که همین که چشم‌هایتان را باز کردید، سریع فشارسنج را بردارید و فشار بگیرید! اجازه دهید کمی از حالت خواب خارج شوید، به دستشویی بروید و بعد در شرایط آرام اندازه‌گیری کنید.
اگر داروی فشار خون مصرف می‌کنید، ممکن است پزشک بخواهد نتیجه فشار خون را قبل از مصرف داروی صبح بررسی کند تا وضعیتتان در آن زمان مشخص شود.
اما برای گرفتن فشار، زمان مصرف دارویتان را عقب نیندازید و هیچ نوبتی را خودسرانه حذف نکنید. برنامه اندازه‌گیری را با زمان مصرف دارو هماهنگ کنید، نه اینکه برنامه دارویی را برای فشار گرفتن تغییر دهید.
۲. فشار خون عصر؛ چه ساعتی بهتر است؟
برای نوبت عصر، می‌توانید یک ساعت نسبتاً ثابت انتخاب کنید؛ مثلاً پیش از خواب یا در ساعتی که پزشک برایتان مشخص کرده است.
اینجا هم قرار نیست درست بعد از شام، فعالیت بدنی یا نوشیدن چای پررنگ فشار بگیرید. بهتر است در شرایط آرام باشید، حداقل ۵ دقیقه استراحت کنید و در ۳۰ دقیقه قبل از اندازه‌گیری هم قهوه و نوشیدنی کافئین‌دار مصرف نکرده باشید، سیگار نکشیده باشید و ورزش نکرده باشید.
نکته مهم: لازم نیست همه افراد دقیقاً ساعت ۸ صبح و ۸ شب فشارشان را بگیرند. چیزی که اهمیت دارد، تکرار اندازه‌گیری در ساعت‌های نسبتاً ثابت و شرایط قابل مقایسه است.
مثلاً اگر شیفت شب کار می‌کنید و ساعت خواب و بیداری‌تان با دیگران فرق دارد، برنامه اندازه‌گیری هم باید با شرایط زندگی شما هماهنگ شود. در چنین وضعیتی، زمان مناسب را با پزشک مشخص کنید؛ قرار نیست صرفاً به خاطر ساعت روی دیوار، برنامه خواب و زندگی‌تان را به هم بریزید. {*}
بین دو اندازه‌گیری چقدر فاصله باشد؟
یادتان هست در بخش روش صحیح اندازه‌گیری گفتیم بهتر است در هر نوبت دو بار فشار خون بگیرید؟ حالا سؤال این است که بین این دو بار چقدر صبر کنیم؟
حداقل یک دقیقه فاصله بگذارید.
یعنی بعد از اندازه‌گیری اول، حدود یک دقیقه در همان وضعیت آرام بمانید و بعد دوباره دستگاه را روشن کنید.
- فشار خون را یک بار اندازه بگیرید و عدد بالا و پایین را یادداشت کنید.
- حدود یک دقیقه صبر کنید؛ نیازی نیست از روی صندلی بلند شوید یا وضعیت دستتان را تغییر دهید.
- بار دوم فشار خون را بگیرید و نتیجه را جداگانه ثبت کنید.
- هر دو عدد را نگه دارید تا بعداً بتوانید آن‌ها را با اندازه‌گیری‌های روزهای دیگر مقایسه کنید.
اگر عدد دوم با اولی فرق داشت، تعجب نکنید. فشار خون یک عدد کاملاً ثابت نیست و ممکن است در اندازه‌گیری‌های پشت سر هم کمی تغییر کند.
قرار نیست آن‌قدر دستگاه را روشن کنید تا بالاخره به عددی که دوست دارید برسید! دو اندازه‌گیری با فاصله مناسب را ثبت کنید و از حذف کردن عددهای نامطلوب خودداری کنید.
روزی چند بار فشار خون بگیریم؟
اینجا باید یک تفاوت مهم را در نظر بگیریم: کسی که تازه می‌خواهد بفهمد فشار خونش بالاست یا نه، با کسی که مدت‌هاست دارو مصرف می‌کند و فشارش تحت کنترل است، برنامه یکسانی ندارد.
بیایید این سه وضعیت را جداگانه بررسی کنیم:
۱. اگر برای اولین بار قرار است فشار خونتان را بررسی کنید
اگر پزشک به بالا بودن فشار خون مشکوک است و از شما خواسته در خانه آن را پایش کنید، معمولاً یک برنامه منظم چندروزه لازم است.
در یک برنامه رایج، به این شکل پیش می‌روید:
- صبح دو بار فشار خون می‌گیرید.
- عصر هم دو بار فشار خون می‌گیرید.
- بین هر دو اندازه‌گیری حداقل یک دقیقه فاصله می‌گذارید.
- این کار را حداقل ۴ روز و ترجیحاً ۷ روز ادامه می‌دهید؛ البته طبق برنامه‌ای که پزشک برایتان مشخص کرده است.
یعنی در مجموع، در هر روز چهار عدد فشار خون ثبت می‌کنید: دو عدد صبح و دو عدد عصر. گاهی ممکن است پزشک صلاح ببیند و در صورت داشتن علامت برای شما اکوی قلبی و یا تست ورزش نیز بخواهد.
۲. اگر داروی فشار خون مصرف می‌کنید
در این حالت، هدف فقط دانستن عدد فشار خون نیست؛ می‌خواهیم ببینیم داروها چقدر خوب وضعیت شما را کنترل کرده‌اند.
ممکن است پزشک بخواهد برای چند روز، صبح و عصر فشار خونتان را ثبت کنید. به‌خصوص وقتی داروی جدیدی شروع شده یا مقدار دارو تغییر کرده یا به تازگی اکوی قلب انجام داده‌اید ، پایش منظم می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره روند فشار خون در اختیار پزشک بگذارد.
اما اگر مدت‌هاست دارویتان را مصرف می‌کنید و فشار خونتان ثابت و تحت کنترل است، لزوماً نیازی نیست هر روز چندین بار فشار بگیرید. تعداد دفعات را بر اساس برنامه پیگیری پزشک تنظیم کنید.
اگر عدد فشار خونتان پایین‌تر یا بالاتر از روزهای قبل بود، خودتان مقدار دارو را کم‌وزیاد نکنید و نوبت مصرف را تغییر ندهید. تصمیم درباره دارو باید با توجه به مجموعه نتایج و شرایط جسمی شما گرفته شود.{*}
۳. اگر فقط می‌خواهید از وضعیت فشار خونتان مطلع باشید
اگر بیماری فشار خون ندارید و فقط می‌خواهید گاهی وضعیتتان را بررسی کنید، اندازه‌گیری چندباره در طول روز لزوماً اطلاعات مفیدتری به شما نمی‌دهد.
به‌خصوص اگر هر بار بعد از دیدن یک عدد متفاوت، دوباره دستگاه را روشن می‌کنید، ممکن است بیشتر از اینکه به وضعیت سلامتی‌تان کمک کنید، خودتان را درگیر نگرانی و بررسی‌های تکراری کنید.
بهتر است درباره اینکه اصلاً به پایش خانگی نیاز دارید یا نه و با چه فاصله‌ای باید فشار بگیرید، با پزشک مرکز مهدشفا مشورت کنید.
فشار خون نرمال چند است و عددهای فشار خون چه معنایی دارند؟
بالاخره رسیدیم به جایی که خیلی‌ها منتظرش هستند! دستگاه را روشن کرده‌اید و حالا دو عدد روی نمایشگر دیده می‌شود؛ مثلاً ۱۲ روی ۸، ۱۳ روی ۹ یا حتی ۱۴ روی ۹.
اما از کجا بفهمیم این عددها طبیعی‌اند یا فشار خونمان بالاست؟
فشار خون را همیشه با دو عدد می‌سنجیم؛ عدد بالا و عدد پایین. برای بررسی وضعیت فشار خون، هر دو عدد مهم‌اند و نباید فقط یکی را نگاه کنیم.
برای اندازه‌گیری در خانه، یک معیار کاربردی داریم: اگر میانگین اندازه‌گیری‌های صحیح شما به ۱۳۵ روی ۸۵ یا بالاتر برسد، باید از نظر فشار خون بالا بررسی شوید. یعنی اگر عدد بالایی به ۱۳۵ یا بیشتر برسد، یا عدد پایینی به ۸۵ یا بیشتر برسد، موضوع ارزش پیگیری دارد.
البته این به معنی آن نیست که با یک بار دیدن عدد ۱۳۵ یا ۸۵، تشخیص قطعی فشار خون بالا برایتان گذاشته می‌شود. برای اینکه خیالتان راحت‌تر باشد، بیایید اول ببینیم این دو عدد اصلاً چه چیزی را نشان می‌دهند.
عدد بالا و عدد پایین فشار خون چه تفاوتی دارند؟
وقتی فشارسنج عددی مثل ۱۲۰ روی ۸۰ را نشان می‌دهد، در واقع دارد دو وضعیت متفاوت از کار قلب را به شما نشان می‌دهد.
عدد پایین: عدد دومی است که بعد از «روی» می‌گوییم. مثلاً در همان فشار ۱۲ روی ۸، عدد ۸ فشار پایین است. این عدد نشان می‌دهد بین دو ضربان قلب، وقتی عضله قلب در حال استراحت است، چه فشاری در رگ‌ها وجود دارد.
بالا بودن فقط یکی از این دو عدد هم می‌تواند نشانه فشار خون بالا باشد.
مثلاً ممکن است فشار خون کسی ۱۲ روی ۹ باشد. در نگاه اول عدد بالایی چندان زیاد به نظر نمی‌رسد، اما عدد پایینی بالاست و نباید نادیده گرفته شود.
جدول فشار خون نرمال؛ چه عددی خوب است و از کجا به بعد فشار بالاست؟
برای اینکه اعداد روی دستگاه را خیلی راحت‌تر تفسیر کنید، این راهنمای صمیمی را آماده کرده‌ایم. معیار این جدول، میانگین اندازه‌گیری‌های خانگی است، نه یک عدد اتفاقی که وسط استرس یا خستگی ثبت شده باشد.
| وضعیت فشار خون | عدد بالا و پایین | معنی و اقدام |
|---|---|---|
| محدوده مطلوب | کمتر از ۱۲ روی ۸ (۱۲۰/۸۰ میلی‌متر جیوه) | شرایط بسیار ایده‌آل است؛ قلب با کمترین مقاومت عروقی جریان خون را هدایت می‌کند و رگ‌ها در آرامش کامل هستند. |
| بالاتر از محدوده مطلوب | عدد بالا ۱۲ تا ۱۳.۴ یا عدد پایین ۸ تا ۸.۴ | هنوز به مرز پرفشاری نرسیده‌اید، اما زنگ هشدار نواخته شده است؛ بهتر است روند تغییرات را زیر نظر بگیرید و مصرف نمک را محدودتر کنید. |
| فشار خون بالا | عدد بالا ۱۳.۵ یا بیشتر، یا عدد پایین ۸.۵ یا بیشتر | اگر این اعداد در اندازه‌گیری‌های صحیح تکرار شوند، دیواره رگ‌ها تحت فشار مداوم قرار دارند و نیاز به بررسی پزشکی است. |
یک قانون ساده و کاربردی: لازم نیست هر دو عدد بالا باشند تا فشار خونتان بالا محسوب شود؛ عبور حتی یکی از عددها از حد مجاز، برای جدی گرفتن موضوع کفایت می‌کند.
مثلاً اگر فشار کسی ۱۲.۵ روی ۸.۷ باشد، شاید عدد بالایی چندان نگران‌کننده به نظر نرسد، اما از آنجا که عدد پایینی از ۸.۵ عبور کرده، لازم است وضعیت به‌دقت بررسی شود.
به خاطر داشته باشید محدوده «مطلوب» با آستانه «تشخیص پرفشاری» تفاوت دارد؛ مثلاً فشار ۱۳ روی ۸ شاید هنوز فشار خون بالای قطعی نباشد، اما دیگر در محدوده ایده‌آل و امنِ کامل هم قرار ندارد.
درباره اعداد روی دستگاه فشارسنج ابهامی دارید؟
متخصص قلب و عروق ما به‌صورت آنلاین پاسخگوی شماست. عدد فشار خونتان را بفرستید تا با آرامش و دقت راهنمایی‌تان کنیم.
ارسال عدد فشار خون و دریافت مشاوره تخصصی
فشار خون ۱۳ روی ۹ یا ۱۴ روی ۹ چه معنایی دارد؟
این دو عدد از آن چیزهایی هستند که خیلی‌ها درباره‌شان سؤال دارند. بیایید بدون پیچیده کردن موضوع، جداگانه بررسی‌شان کنیم.
فشار خون ۱۳ روی ۹ (۱۳۰ روی ۹۰)
اینجا عدد بالایی ۱۳۰ است و عدد پایینی ۹۰.
ممکن است با خودتان بگویید «خب، عدد بالایی که هنوز به ۱۳۵ نرسیده، پس مشکلی نیست!»
اما صبر کنید؛ عدد پایین هم به همان اندازه اهمیت دارد.
عدد ۹۰ برای فشار پایین، بالاتر از حد قابل قبول برای میانگین فشار خون خانگی است. بنابراین حتی اگر عدد بالایی ۱۳۰ باشد، باز هم این نتیجه نیاز به پیگیری دارد.
فشار خون ۱۴ روی ۹ (۱۴۰ روی ۹۰)
اینجا هم عدد بالا و هم عدد پایین از محدوده مورد انتظار فراتر رفته‌اند.
اگر چنین عددی را فقط یک بار دیده‌اید، هنوز نمی‌توان گفت حتماً مبتلا به فشار خون بالا هستید؛ ممکن است استرس، فعالیت بدنی، اضطراب یا حتی اشتباه در اندازه‌گیری روی نتیجه اثر گذاشته باشد.
اما اگر فشار ۱۴ روی ۹ در اندازه‌گیری‌های درست و طی چند روز تکرار شود، دیگر نباید آن را به حساب خستگی یا عصبی شدن گذاشت. لازم است برای بررسی فشار خون و تصمیم درباره درمان، به پزشک مراجعه کنید.
پس بالاخره فشار ۱۴ روی ۹ خطرناک است؟
بگذارید خیالتان را از یک موضوع راحت کنم: فشار ۱۴ روی ۹ به‌تنهایی معمولاً به معنی وضعیت اورژانسی نیست؛ اما عدد طبیعی هم محسوب نمی‌شود و اگر تکرار شود، باید جدی گرفته شود.
اگر فشار خونتان بالا ثبت شده و نمی‌دانید در خانه چه اقدامی باید انجام دهید یا چه زمانی به پزشک مراجعه کنید، در مقاله «اگر فشار خون بالا بود، در خانه چه کنیم؟» به‌طور جداگانه درباره این موضوع توضیح داده‌ایم.
درباره اعداد روی دستگاه فشارسنج ابهامی دارید؟
متخصص قلب و عروق ما به‌صورت آنلاین پاسخگوی شماست. عدد فشار خونتان را بفرستید تا با آرامش و دقت راهنمایی‌تان کنیم.
ارسال عدد فشار خون و دریافت مشاوره تخصصی
برای کنترل فشار خون در خانه چه کارهایی واقعاً کمک می‌کنند؟
اگر فشار خونتان بالاست یا می‌خواهید از بالا رفتنش جلوگیری کنید، قرار نیست از فردا همه غذاهایی را که دوست دارید کنار بگذارید، هر روز ساعت‌ها ورزش کنید یا زندگی‌تان را زیرورو کنید!
اما چند تغییر مشخص وجود دارد که اگر درست و مداوم انجامشان دهید، واقعاً می‌توانند به پایین آمدن و کنترل فشار خون کمک کنند.
برای کنترل فشار خون، سه موضوع را جدی بگیرید: نمک کمتری بخورید، بدنتان را بیشتر به حرکت دربیاورید و اگر اضافه‌وزن دارید، به‌تدریج آن را کاهش دهید. در کنار این‌ها، مصرف درست دارو و پیگیری نتیجه فشار خون اهمیت زیادی دارد.
بیایید ببینیم هرکدام در زندگی روزمره دقیقاً چه معنایی دارند.
برای کنترل فشار خون چه بخوریم؟ از نمک شروع کنیم!
اگر قرار باشد فقط یک تغییر غذایی را از همین فردا شروع کنید، پیشنهاد من این است: مصرف نمک را کم کنید، مخصوصاً نمکی را که از غذاهای آماده و خوراکی‌های روزمره دریافت می‌کنید.
چرا؟ چون خیلی وقت‌ها ما فقط به نمکدان سر سفره فکر می‌کنیم، درحالی‌که بخش قابل‌توجهی از نمک مصرفی ممکن است از چیزهایی بیاید که اصلاً به چشممان نمی‌آیند.
برای اینکه این توصیه روی کاغذ نماند، چند تغییر ساده انجام دهید:
۱. نمکدان را از روی سفره بردارید.
اگر عادت دارید کنار غذایتان نمک اضافه کنید، اول همین عادت را کنار بگذارید. هنگام پخت غذا هم مقدار نمک را کم‌کم کاهش دهید تا ذائقه‌تان به مزه کم‌نمک عادت کند.
برای خوش‌طعم شدن غذا می‌توانید از آب‌لیمو، سیر، پیاز، نعناع، جعفری، شوید، زردچوبه، فلفل و سبزی‌های معطر استفاده کنید.
۲. مراقب نمک پنهان در خوراکی‌های ایرانی باشید.
این چند مورد را در خریدهای روزانه‌تان جدی‌تر بررسی کنید:
موقع خرید محصولات بسته‌بندی‌شده، مقدار نمک یا سدیم نوشته‌شده روی برچسب تغذیه‌ای را هم بررسی کنید. بعضی خوراکی‌ها با وجود اینکه مزه خیلی شوری ندارند، سدیم زیادی دارند.
۳. بشقاب غذایتان را کمی تغییر دهید.
قرار نیست برنج و خورشت ایرانی را کنار بگذارید! فقط بهتر است ترکیب بشقاب را اصلاح کنید.
۴. روغن و چربی غذا را هم مدیریت کنید.
غذاهای سرخ‌کرده، کره زیاد، دنبه، گوشت‌های پرچرب و لبنیات پرچرب را محدود کنید. مثلاً اگر عادت دارید سیب‌زمینی را همیشه سرخ کنید، گاهی آن را آب‌پز یا در فر آماده کنید. برای پخت غذا هم از روغن‌های گیاهی مناسب، به مقدار متعادل، استفاده کنید.
اسم این الگوی غذایی DASH است، اما لازم نیست رژیم پیچیده یا غذای خاصی تهیه کنید؛ همان غذاهای معمول خودمان را هم می‌توان با همین اصول سالم‌تر کرد.
فعالیت بدنی؛ چطور ورزش کنیم تا فشار خونمان کنترل شود؟
حالا برسیم به یکی از مؤثرترین کارهایی که می‌توانید بدون خرید وسیله خاصی انجام دهید: پیاده‌روی!
شاید فکر کنید برای کنترل فشار خون باید حتماً باشگاه بروید، تردمیل بخرید یا ورزش سنگین انجام دهید؛ اما واقعیت این است که پیاده‌روی منظم و نسبتاً تند هم می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند.
اما اگر مدت‌هاست ورزش نکرده‌اید، از همین فردا با ۳۰ دقیقه شروع نکنید. بهتر است بدنتان را کم‌کم با فعالیت سازگار کنید.
یک برنامه ساده برای شروع:
اگر ۳۰ دقیقه پیاده‌روی پشت سر هم برایتان سخت است، می‌توانید آن را به سه نوبت ۱۰ دقیقه‌ای تقسیم کنید؛ مثلاً ۱۰ دقیقه صبح، ۱۰ دقیقه عصر و ۱۰ دقیقه شب. مهم این است که در طول هفته به‌تدریج به زمان هدف برسید.
از کجا بفهمیم سرعت پیاده‌روی مناسب است؟
چند ترفند برای اینکه پیاده‌روی به عادت روزانه تبدیل شود:
یک نکته جالب دیگر هم وجود دارد: ورزش فقط به معنی پیاده‌روی نیست. تمرین‌های تقویت عضلات هم دست‌کم دو روز در هفته می‌توانند به برنامه فعالیت بدنی شما اضافه شوند. برای شروع می‌توانید از حرکات ساده متناسب با توانتان مثل نشستن و بلند شدن کنترل‌شده از صندلی یا تمرین‌های سبک با وزن بدن استفاده کنید.
فقط هنگام انجام تمرین‌ها نفس خود را حبس نکنید و سراغ وزنه‌های سنگین و زور زدن شدید نروید.
اگر اضافه‌وزن داریم، چطور آن را مدیریت کنیم؟
اگر دور شکمتان بیشتر شده یا وزن‌تان بالاتر از محدوده مناسب است، کاهش وزن تدریجی می‌تواند به کنترل بهتر فشار خون کمک کند.
نکته اینجاست که لازم نیست از همان روز اول رژیم سخت بگیرید یا خودتان را گرسنه نگه دارید.
مثلاً می‌توانید از همین چند تغییر شروع کنید:
اگر بیماری زمینه‌ای دارید یا وزن‌تان خیلی بالاست، بهتر است برنامه کاهش وزن با راهنمایی متخصص تغذیه یا پزشک تنظیم شود.
خواب، استرس و دخانیات چقدر روی فشار خون تأثیر دارند؟
گاهی همه حواسمان به غذا و داروست، اما سه موضوع مهم دیگر را فراموش می‌کنیم: خواب، فشار روانی و دخانیات.
درباره دخانیات:
سیگار و سایر محصولات دخانی می‌توانند فشار خون و ضربان قلب را به‌صورت موقت بالا ببرند و در بلندمدت هم به رگ‌ها آسیب بزنند. اگر سیگار می‌کشید، کم کردن مصرف قدم خوبی است، اما بهترین هدف، ترک کامل است. در صورت نیاز می‌توانید برای انتخاب روش ترک از پزشک کمک بگیرید.
درباره استرس:
قرار نیست استرس زندگی را به صفر برسانید؛ چنین چیزی واقع‌بینانه نیست! اما می‌توانید واکنش بدنتان به فشار روانی را بهتر مدیریت کنید.
برای شروع، روزی پنج دقیقه در یک جای آرام بنشینید، شانه‌ها را رها کنید و آرام و بدون حبس نفس، دم و بازدم داشته باشید. پیاده‌روی، گفت‌وگو با یک فرد قابل اعتماد و اختصاص دادن زمانی کوتاه به خودتان هم می‌تواند کمک‌کننده باشد.
درباره خواب:
سعی کنید ساعت خواب و بیداری نسبتاً منظمی داشته باشید و خواب شبانه کافی را در برنامه‌تان جا بدهید. اگر با وجود خواب کافی همچنان خسته‌اید، شب‌ها خرخر شدید دارید یا اطرافیان متوجه قطع شدن تنفستان هنگام خواب شده‌اند، این موضوع را با پزشک مطرح کنید؛ چون بعضی اختلالات خواب می‌توانند با فشار خون بالا ارتباط داشته باشند.
داروهای فشار خون را چطور مدیریت کنیم که درمانمان به‌هم نریزد؟
اگر پزشک برایتان داروی فشار خون تجویز کرده، یک موضوع را خوب به خاطر بسپارید: دارو قرار نیست فقط وقتی فشار خونتان بالاست مصرف شود؛ هدفش این است که فشار خون را در طول زمان کنترل کند.
اینجا چند اتفاق رایج وجود دارد که بهتر است تکلیفشان را بدانید.
۱. اگر فشارم طبیعی شد، می‌توانم دارو را قطع کنم؟
خیر. اتفاقاً یکی از دلایلی که فشار خونتان طبیعی شده، ممکن است همین دارویی باشد که مصرف می‌کنید.
مثلاً اگر چند روز فشار خونتان ۱۲ روی ۸ ثبت شده، این موضوع به‌تنهایی نشان نمی‌دهد دیگر به دارو نیاز ندارید. قطع ناگهانی یا کم کردن مقدار دارو ممکن است باعث برگشت فشار خون یا به‌هم خوردن کنترل آن شود.
اگر نتایجتان برای مدتی طبیعی بوده، این خبر خوبی است؛ آن‌ها را ثبت کنید و در مراجعه بعدی به پزشک نشان دهید تا مشخص شود آیا تغییری در درمان لازم است یا نه.
۲. اگر یک نوبت قرص فشارم را فراموش کردم، چه کار کنم؟
این اتفاق ممکن است برای هر کسی پیش بیاید.
روش برخورد با نوبت فراموش‌شده به اسم دارو و زمان باقی‌مانده تا نوبت بعد بستگی دارد. بروشور همان دارو را بررسی کنید یا از داروساز سؤال کنید.
اگر مرتب مصرف دارو را فراموش می‌کنید، از یادآور تلفن همراه یا جعبه تقسیم هفتگی قرص‌ها کمک بگیرید. این کار ساده باعث می‌شود بدانید داروی روزتان را مصرف کرده‌اید یا نه.
۳. اگر با وجود مصرف دارو، فشارم هنوز بالاست چه کنم؟
اولین واکنش نباید این باشد که یک قرص دیگر مصرف کنید!
بالا بودن فشار خون با وجود مصرف دارو می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ مثلاً مقدار یا ترکیب داروها نیاز به بازبینی داشته باشد، بعضی نوبت‌ها فراموش شده باشند یا داروی دیگری روی فشار خون اثر گذاشته باشد.
کاری که باید انجام دهید این است:
۴. آیا مسکن‌ها و داروهای سرماخوردگی هم می‌توانند فشار خون را بالا ببرند؟
بله! این یکی از نکاتی است که خیلی از افراد از آن خبر ندارند.
بعضی داروهایی که بدون نسخه از داروخانه می‌خریم، ممکن است فشار خون را بالا ببرند یا با داروهای کنترل فشار خون تداخل داشته باشند.
برای مثال:
بنابراین اگر فشار خون دارید، قبل از مصرف مسکن، قرص سرماخوردگی یا مکمل جدید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید. لازم نیست داروی دیگری را که برایتان تجویز شده خودسرانه قطع کنید؛ فقط باید از مناسب بودن مصرف هم‌زمان آن‌ها مطمئن شوید.
بررسی تداخلات دارویی و راهنمای جامع مصرف داروها
چند دارو را هم‌زمان مصرف می‌کنید؟ داروی فشار خونتان را همراه با مسکن، قرص سرماخوردگی یا مکمل استفاده می‌کنید و نمی‌دانید این ترکیب برایتان مناسب است؟
همین حالا داروهایی را که مصرف می‌کنید با پزشک داروساز مهدشفا در میان بگذارید. نام داروها، مقدار مصرف و مکمل‌ها یا فرآورده‌های گیاهی‌تان را مطرح کنید تا از نظر تداخلات احتمالی و نکات مهم مصرف هم‌زمان بررسی شوند و راهنمایی متناسب با شرایطتان دریافت کنید.
لازم نیست برای فهمیدن تداخل داروها خودتان بین اطلاعات پراکنده جست‌وجو کنید؛ می‌توانید پرسش‌هایتان را آنلاین مطرح کنید و درباره نحوه صحیح مصرف داروها راهنمایی بگیرید.
بررسی تداخلات دارویی و مشاوره با داروساز۵. اگر دارو باعث سرگیجه یا ورم پا شده باشد چه؟
بعضی داروهای فشار خون ممکن است عوارضی مثل سرگیجه، ورم مچ و ساق پا یا سرفه خشک ایجاد کنند.
اگر بعد از شروع دارو یا تغییر مقدار آن متوجه چنین علائمی شدید، موضوع را با پزشک مطرح کنید. گاهی با تغییر مقدار دارو یا انتخاب داروی دیگری می‌توان مشکل را برطرف کرد.
۶. چطور مصرف دارو را با زندگی روزمره هماهنگ کنیم؟
اگر تعداد داروها زیاد است یا زمان مصرفشان با هم فرق دارد، یک برنامه ساده برای خودتان داشته باشید:
کنترل فشار خون یک کار یک‌روزه نیست. قرار نیست از فردا همه‌چیز را تغییر دهید؛ کافی است چند عادت درست را انتخاب کنید، آن‌ها را ادامه دهید و نتیجه را با اندازه‌گیری منظم فشار خون پیگیری کنید.
اگر فشار خونم در خانه بالاست، چیکار کنم؟
فرض کنید فشار خونتان را اندازه گرفته‌اید و دستگاه عددی بالاتر از چیزی که انتظار داشتید نشان می‌دهد. اولین فکری که ممکن است به ذهنتان برسد این است: «الان باید چیکار کنم؟ نکنه اتفاقی افتاده باشه؟»
قبل از هر چیز، یک نفس عمیق بکشید. بالا بودن فشار در یک نوبت، لزوماً به معنی خطر فوری یا ابتلای قطعی به فشار خون بالا نیست. اما مهم است بدانیم عدد چقدر بالاست و آیا علامت خاصی هم دارید یا نه.
برای اینکه سردرگم نشوید، این سه موقعیت را در نظر بگیرید.
اول ببینید علامت هشدار دارید یا نه
اگر هم‌زمان با بالا بودن فشار خون دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک سمت بدن، اختلال گفتار یا تغییر ناگهانی بینایی شده‌اید، منتظر تکرار اندازه‌گیری یا پایین آمدن فشار نمانید. فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
اگر فشارم بالاتر از معمول بود، دوباره اندازه بگیرم؟
بله! به‌خصوص اگر عددی دیدید که با اندازه‌گیری‌های قبلی‌تان تفاوت زیادی دارد.
مثلاً همیشه فشار خونتان حدود ۱۲ روی ۸ بوده، اما امروز دستگاه عدد ۱۵ روی ۹ را نشان می‌دهد.
قبل از اینکه نتیجه بگیرید فشار خونتان ناگهان بدتر شده، این کارها را انجام دهید:
اگر فشار خون در اندازه‌گیری‌های بعدی یا روزهای بعد همچنان بالاتر از محدوده مطلوب بود، برای بررسی علت و تصمیم درباره درمان با پزشک مشورت کنید.
اگر فشار خون به ۱۸ روی ۱۲ یا بیشتر رسید، چه کنیم؟
اینجا دیگر باید جدی‌تر برخورد کنیم.
حالا دو حالت داریم:
اگر فشار خون بالا بود، در خانه چه کنیم؟
تا اینجا یاد گرفتید وقتی فشار خونتان بالاتر از حد معمول ثبت شد، چطور دوباره آن را بررسی کنید و چه زمانی باید از پزشک کمک بگیرید.
اما اگر فشار خونتان مرتب بالاست، سؤال‌های دیگری هم پیش می‌آید: چه کارهایی کمک می‌کند فشار پایین بیاید؟ آیا باید دارو مصرف کنم؟ چه زمانی لازم است درمان تغییر کند؟
برای اینکه مجبور نباشید بین توصیه‌های مختلف سردرگم شوید، در مقاله مکمل «فشار خون بالا در خانه چه کنیم؟ تفسیر اعداد و زمان مراجعه به پزشک» این موضوع را به‌طور جداگانه و مفصل بررسی کرده‌ایم.
اگر هم عددهای فشار خونتان مرتب بالا و پایین می‌شوند، درباره داروهایتان سؤال دارید یا نمی‌دانید قدم بعدی چیست، لازم نیست حتماً برای پرسیدن این سؤال‌ها راهی مطب شوید.
پزشکان متخصص قلب و عروق مهدشفا برای مشاوره آنلاین در دسترس‌اند.
می‌توانید همین حالا از خانه، بدون رفت‌وآمد و معطلی، وضعیت فشار خون، عددهای ثبت‌شده و داروهایی را که مصرف می‌کنید با پزشک در میان بگذارید و درباره ادامه مسیر درمان راهنمایی بگیرید.
شروع مشاوره آنلاین با متخصص قلب و عروق مهدشفاسوالات متداول درباره کنترل و اندازه‌گیری فشار خون در خانه
در این بخش، به مهم‌ترین سوالات بیماران و خانواده‌ها درباره نوسانات فشار خون، تداخلات دارویی، دوزهای فراموش‌شده و اختلاف اعداد خانه و مطب پاسخ داده‌ایم؛ پاسخ‌هایی دقیق، مسئولانه و مبتنی بر راهنماهای بالینی برای مراقبت ایمن در منزل.
بله! وقتی دچار ترس، خشم یا تنش عصبی شدید می‌شوید، بدن هورمون‌های استرس (مانند آدرنالین و کورتیزول) ترشح می‌کند که منجر به افزایش ضربان قلب و انقباض موقت رگ‌ها شده و در نتیجه فشار خون برای مدتی افزایش می‌یابد. مثلاً ممکن است فشار پایه شما ۱۲ روی ۸ باشد اما در اوج تنش به عددهای بسیار بالاتری برسد.
اما یک نکته حیاتی وجود دارد: نباید هر بار که فشار خونتان بالا می‌رود، آن را صرفاً به اعصاب نسبت بدهید. اگر این جهش‌ها مرتب تکرار می‌شوند، حتماً نیازمند پایش دوره‌ای هستید تا مشخص شود آیا به بیماری فشار خون زمینه‌ای (مزمن) مبتلا هستید یا نوسانات فقط وابسته به موقعیت‌های تنش‌زا است.
این مسئله لزوماً نشان‌دهنده بی‌اثر بودن دارو نیست؛ بسیاری از داروهای کنترل فشار برای تثبیت اثر به ۲ تا چند هفته زمان نیاز دارند و گاهی پزشک معالج بر اساس الگوی نوسان، دوز یا نوع ترکیب داروها را تعدیل می‌کند.
حتماً پیش از هر اقدامی این موارد را بررسی کنید:
- آیا داروها را دقیقاً سر ساعت مقرر مصرف می‌کنید یا نوبت‌های فراموش‌شده دارید؟
- آیا به‌تازگی داروی جدیدی شروع کرده‌اید و هنوز دوره اثرگذاری کامل آن طی نشده است؟
- آیا هم‌زمان از داروهای مسکن ضدالتهاب مانند ایبوپروفن، ناپروکسن یا ترکیبات ضدسرماخوردگی حاوی دکونژستانت استفاده می‌کنید که فشار را بالا می‌برند؟
- آیا در ساعات مختلف شبانه‌روز همچنان فشار بالا ثبت می‌شود؟
داروی فشار خون را هرگز خودسرانه و به دلیل بالا دیدن چند نوبت عدد افزایش ندهید. نتایج چند روز متوالی را مکتوب کنید تا پزشک معالج درباره بازتنظیم دقیق دوز تصمیم بگیرد.
نخست خونسردی خود را حفظ کنید؛ فراموشی یک نوبت ممکن است پیش بیاید. زمان مصرف دوز فراموش‌شده مستقیماً به نوع قرص و فاصله زمانی باقی‌مانده تا نوبت بعدی وابسته است و نسخه واحدی برای همه بیماران وجود ندارد.
یک قانون حیاتی: به هیچ عنوان برای جبران نوبت جاافتاده، دو قرص را هم‌زمان یا با فاصله کوتاه مصرف نکنید؛ زیرا ریسک افت ناگهانی و خطرناک فشار خون (هیپوتانسیون) را بالا می‌برد.
بروشور داروی مصرفی را مرور کنید یا سریعاً با داروساز و پشتیبان پزشکی مشورت نمایید. چنانچه چند نوبت متوالی دارو فراموش شده یا علائم غیرعادی دارید، بلافاصله با پزشک تماس بگیرید.
این تناقض همیشه به معنای خرابی دستگاه سنجش نیست. به پدیده‌ای که در آن فشار فرد در درمانگاه طبیعی اما در زندگی روزمره و خانه بالاست، اصطلاحاً «فشار خون پنهان یا ماسک‌دار» (Masked Hypertension) گفته می‌شود که اهمیت بالینی بالایی دارد.
البته مواردی چون عدم کالیبراسیون دستگاه، سایز نامناسب کاف بازوبند، صحبت کردن هنگام سنجش یا عدم رعایت ۵ دقیقه استراحت اولیه در خانه نیز می‌توانند باعث خطای اندازه‌گیری شوند.
برای ارزیابی دقیق، فشار خون را صبح و عصر به مدت حداقل ۳ تا ۵ روز یادداشت کنید و در نوبت ویزیت بعدی، دستگاه خانگی خود را ببرید تا پزشک یا پرستار آن را با دستگاه استاندارد کلینیک مقایسه و هم‌سنجی کند.
در چرخه زیستی طبیعی، فشار خون شب‌ها هنگام خواب حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد افت می‌کند (الگوی Dipping). اگر این افت رخ ندهد یا فشار شبانه بالاتر باشد (Non-dipping)، نیازمند بررسی تخصصی است. عواملی مثل کیفیت پایین خواب، آپنه انسدادی خواب (خروپف سنگین و قطع تنفس)، اختلالات کلیوی یا مصرف دیرهنگام نمک و مایعات در این وضعیت مؤثرند.
توجه داشته باشید: فشاری که قبل از خواب و در حالت بیداری گرفته می‌شود، الزاماً برابر با فشار واقعی در خواب عمیق نیست.
در صورت تداوم بالابودن فشار شبانه، اعداد را همراه با ساعت ثبت کنید تا پزشک در صورت صلاحدید، پایش مداوم ۲۴ ساعته (هولتر فشار خون) تجویز کند. مجدداً تأکید می‌شود ساعت یا دوز دارو را خودسرانه به ساعات شب منتقل نکنید.
نویسنده مقاله
