راهنمای جامع مراقبت از ایلئوستومی و کولوستومی در منزل 🏠

مراقبت‌های روزانه از بگ ایلئوستومی و کولوستومی در منزل (گام‌به‌گام و ساده)

مراقبت از بگ استومی شاید در نگاه اول سخت و ترسناک به نظر بیاد، اما وقتی مراحلش رو یاد بگیرین، تبدیل می‌شه به یه کار ساده و روزمره. رعایت بهداشت، تخلیه‌ی منظم و تمیز نگه داشتن پوست اطراف استوما، باعث می‌شه بیمار احساس راحتی و اعتماد‌به‌نفس بیشتری داشته باشه. در ادامه همه‌ی مراحل مراقبت روزانه از بگ ایلئوستومی و کولوستومی رو به زبانی ساده براتون توضیح می‌دیم.

🔹آموزش مرحله‌به‌مرحله تخلیه کیسه استومی

تخلیه‌ی بگ استومی شاید در نگاه اول کمی استرس‌زا به نظر برسه، اما واقعیت اینه که با رعایت چند نکته‌ی ساده، می‌تونین این کار رو کاملاً تمیز، راحت و بدون دردسر انجام بدین.
این کار فقط برای بهداشت نیست؛ بلکه برای سلامت پوست اطراف استوما هم خیلی مهمه.
بیاین با هم قدم‌به‌قدم انجامش بدیم 👇

🧼 ۱. اول از همه دست‌هاتون رو خوب بشورین.
با آب و صابون ملایم دست‌هاتون رو تمیز کنین تا هیچ آلودگی‌ای باقی نمونه. اگر دستکش دارید، بهتره استفاده کنین تا تماس مستقیم با محتویات بگ کمتر بشه.

🚽 ۲. بیمار در وضعیت مناسب قرار بگیره.
بهتره بیمار روی توالت بشینه یا کنارش بایسته، طوری که بگ رو به پایین آویزون باشه. این حالت باعث می‌شه تخلیه راحت‌تر انجام بشه و چیزی بیرون نپاشه.

🔓 ۳. درب انتهایی بگ رو باز کنین.
قسمت پایین بگ معمولاً با گیره یا درپوش بسته می‌شه. اون رو با دقت باز کنین و به‌آرومی محتویات رو داخل توالت خالی کنین.
اگر خروجی زیاد یا آبکی بود، صبر کنین تا کاملاً تخلیه بشه. یادتون باشه عجله نکنین، چون پاشیدن مایع می‌تونه محیط رو آلوده کنه.

💧 ۴. تمیز کردن داخل بگ (در صورت قابل شست‌وشو بودن):
اگر بگ از نوع قابل شست‌وشوئه، داخلش رو با کمی آب ولرم بشورین. کافیه آب بریزین، بگ رو کمی تکون بدین و دوباره خالی کنین.
از صابون، الکل یا مواد شوینده استفاده نکنین چون ممکنه چسب بگ ضعیف بشه یا پوست تحریک بشه.

✋ ۵. بگ رو کامل ببندین.
بعد از تخلیه، حتماً درب یا گیره‌ی بگ رو محکم ببندین. اگر بگ از نوع گیره‌ایه، دو بار چک کنین که درست قفل شده باشه تا احتمال نشت به صفر برسه.

⏱ هر چند وقت یک‌بار باید تخلیه بشه؟
تخلیه معمولاً روزانه ۳ تا ۵ بار انجام می‌شه، اما این بستگی به نوع استومی و رژیم غذایی داره.
در ایلئوستومی که خروجی رقیق‌تره، ممکنه دفعات تخلیه بیشتر بشه.

💡هیچ‌وقت صبر نکنین تا بگ پرِ پر بشه. بهترین زمان تخلیه وقتی‌ه که یک‌سوم تا نصف بگ پر شده.

وسایل موردنیاز برای تعویض بگ استومی در خانه

وقتی نوبت تعویض بگ می‌رسه، مهم‌ترین نکته اینه که همه‌چیز رو قبل از شروع دم دست آماده کنین. چون وسط کار اگر دنبال قیچی یا بگ جدید بگردین، هم احتمال آلودگی بالا می‌ره، هم ممکنه بیمار بی‌قرار بشه.
پس یه گوشه‌ی تمیز و آروم از خونه رو انتخاب کنین و وسایل زیر رو آماده داشته باشین 👇

🟢 بگ جدید (یک‌تکه یا دوتکه)
بسته به نوع استومی و ترجیح بیمار، یکی از این دو مدل رو آماده کنین. قبل از باز کردن، مطمئن بشین که چسبش سالمه و تاریخ انقضا نگذشته.

🟢 چسب استومی یا خمیر محافظ پوست
برای محافظت از پوست اطراف استوما و جلوگیری از نشت. اگر پوست بیمار حساسه، از نوع ضدحساسیت یا مخصوص پوست آسیب‌دیده استفاده کنین.

🟢 قیچی مخصوص برش دهانه استوما
قیچی‌های معمولی ممکنه لبه‌ی چسب رو ناهموار کنن. با قیچی مخصوص می‌تونین دقیق به اندازه‌ی استوما برش بزنین تا بگ کاملاً فیت بشه.

🟢 دستمال نرم یا گاز استریل خشک
برای پاک کردن پوست اطراف استوما بعد از برداشتن بگ قبلی. دقت کنین دستمال مرطوب عطردار یا الکلی استفاده نکنین چون باعث تحریک پوست می‌شن.

🟢 آب ولرم و شوینده‌ی ملایم بدون الکل یا عطر
با آب ولرم به‌آرومی پوست اطراف استوما رو تمیز کنین. اگر از شوینده استفاده می‌کنین، حتماً از نوع مخصوص یا با PH خنثی باشه تا چسب بگ بعدی خوب بچسبه.

🟢 کیسه زباله یا ظرف مخصوص برای بگ مصرف‌شده
بگ قبلی و دستمال‌های آلوده رو داخل کیسه مخصوص بندازین و درش رو ببندین تا بوی نامطبوع پخش نشه.

🌿 نکته‌ی مهم:
محیط باید تمیز، ساکت و با تهویه‌ی مناسب باشه.
اگر بیمار در حالت ایستاده راحت نیست، می‌تونین روی تخت یا صندلی انجام بدین؛ فقط مطمئن بشین همه‌ی وسایل نزدیک دست‌تونه.

🔹تمیز نگه داشتن پوست اطراف استوما و پیشگیری از التهاب

پوست اطراف استوما درست مثل محافظ اصلی بدن عمل می‌کنه، اما خیلی حساس‌تر از بقیه‌ی قسمت‌هاست. چسب، رطوبت، تعریق یا نشت کوچک هم می‌تونه باعث قرمزی، سوزش یا حتی زخم بشه.
برای همین لازمه توی هر بار تعویض بگ، مراقبت از پوست رو جدی بگیرین 👇

🟢 بعد از هر تعویض بگ، پوست اطراف استوما رو با آب ولرم تمیز کنین.
نیازی به صابون‌های قوی نیست؛ آب ولرم بهترین گزینه‌ست. بعد از شست‌وشو، حتماً با گاز استریل یا دستمال نرم، به‌آرامی خشک کنین تا هیچ رطوبتی باقی نمونه.

🟢 از دستمال مرطوب، الکل یا مواد عطری استفاده نکنین.
این مواد ممکنه باعث خشکی و تحریک پوست بشن یا باعث نچسبیدن چسب بگ بعدی بشن. همیشه شوینده‌ی ملایم و بدون اسانس انتخاب کنین.

🟢 در صورت دیدن قرمزی یا سوزش، سریع اقدام کنین.
چسب بگ رو عوض کنین، پوست رو تمیز کنین و از خمیر یا پودر محافظ پوست استفاده کنین تا سطح پوست ترمیم بشه. اگر قرمزی ادامه‌دار شد، با پرستار یا پزشک تماس بگیرین.

🟢 لباس‌های نخی، گشاد و خنک بپوشین.
لباس‌های تنگ یا پلاستیکی باعث تعریق و تحریک پوست می‌شن. پارچه‌های نخی کمک می‌کنن هوا بچرخه و پوست خشک بمونه.

💡 نکته‌ی کلیدی:
۹۰٪ التهاب‌های پوستی اطراف استوما به خاطر نشت بگ یا تمیز نکردن کامل پوست اتفاق می‌افته. پس مهم‌ترین راز راحتی بیمار، نه برند بگ هست نه مدلش — بلکه دقت در تمیزی و مراقبت روزانه‌ست.
اگر پوست تمیز و خشک بمونه، بگ بهتر می‌چسبه و بیمار احساس سبکی و آرامش بیشتری داره.

🔹 بوی بد یا نشت؟ راهکارهای سریع و خانگی کنترل آن

یکی از چیزایی که خیلی از خانواده‌ها بعد از عمل استومی نگرانشن، بوی ناخوشایند یا نشت از بگ هست. بدون اینکه نیاز به کار خاصی باشه با چند تا نکته‌ی ساده می‌تونین این موضوع رو خیلی راحت کنترل کنین. 👇

🌿 از فیلترهای ضدبو یا قرص‌های مخصوص داخل بگ استفاده کنین.
بعضی از بگ‌ها خودشون فیلتر دارن، اما اگه بگ شما نداره، می‌تونین از قرص‌ها یا قطره‌های مخصوصی استفاده کنین که داخل بگ ریخته می‌شن و بوی خروجی رو خنثی می‌کنن.

🧄 غذاهایی که باعث گاز و بو می‌شن رو کمتر مصرف کنین.
غذاهایی مثل پیاز، سیر، تخم‌مرغ، کلم، نوشابه گازدار و حبوبات ممکنه بوی خروجی رو زیاد کنن. در عوض، خوراکی‌هایی مثل ماست، جعفری یا نعناع کمک می‌کنن بوی بگ کمتر بشه.

🧼 بعد از هر بار تخلیه، درب بگ رو تمیز و خشک کنین.
حتی چند قطره مایع باقیمانده اطراف درب بگ می‌تونه باعث بوی نامطبوع بشه. با گاز استریل یا دستمال نرم خشک کنین تا مطمئن بشین تمیزه.

🩹 اگه نشت دیدین، سریع بررسی کنین.
نشت معمولاً به خاطر چسب نامناسب یا کنده شدن بخشی از پایه‌ی بگه. در این مواقع بهتره بگ رو کامل عوض کنین، نه اینکه فقط بچسبونینش. نشت مکرر یعنی یا اندازه بگ درسته نیست، یا پوست نیاز به مراقبت بیشتری داره.

🕯 برای بوی اتاق، از روش‌های طبیعی استفاده کنین.
چند قطره اسانس نعناع، اکالیپتوس یا لیمو رو داخل ظرف آب بریزین و گوشه اتاق بذارین. این کار بوی محیط رو طبیعی و مطبوع نگه می‌داره، بدون نیاز به اسپری‌های تند و شیمیایی.

💡 کنترل بوی بگ با بهداشت درست، رژیم غذایی مناسب و چسب سالم ممکن می‌شه ؛ نه با اسپری، عطر یا خوشبوکننده‌های قوی. اگر همه‌چی تمیز، خشک و اندازه باشه، نه بویی می‌مونه و نه نگرانی‌ای برای بیمار یا خانواده.