تا حالا اون حس عجیبِ دلپیچه و دلضعفی رو تجربه کردی که یههو بعد از غذا یا استرس سراغت میاد و میفهمی داری اسهال میشی؟ 😣
اینجا دقیقاً همون جاییه که بیشتر آدما اشتباه میکنن: یا سریع دارو میخورن، یا صبر میکنن خودش خوب شه. درحالیکه فقط با چند روش خونگی فوری و امتحانشده میتونی توی کمتر از چند ساعت، اسهال رو در خونه درمان و بدنت رو سرپا نگه داری.
پرستارهای مرکز مهدشفا میگن: «اگه زود واکنش نشون بدی، نه فقط بدن آب از دست نمیده، بلکه انرژی و آرامشت هم برمیگرده.»
در ادامه همین مقاله، همه چیز رو یاد میگیری — از خوراکیهایی که اسهال رو بند میارن تا نوشیدنیهای ضد ضعف و زمانهایی که باید سراغ پرستار در منزل بری.
💬 اگر همین الان دنبال یه راه سریع و مطمئن برای کنترل اسهال خودت یا یکی از اعضای خانوادهای، این دقیقاً همون مطلبیه که باید از بلاگ مهدشفا تا آخر بخونی.
بریم سراغ درمانهای فوری و واقعی!
راهنمای مطالعه
اسهال دقیقاً چیه و چرا سراغمون میاد؟
وقتی بدن ما نتونه آب و املاح موجود در روده رو درست جذب کنه، مدفوع آبکی و شل میشه؛ یعنی همون چیزی که بهش میگیم اسهال. این مشکل ممکنه موقتی باشه یا چند روز طول بکشه، اما در هر حال باید جدی گرفته بشه.
گاهی یه غذای آلوده، یه ویروس ساده یا حتی استرس زیاد میتونه باعثش بشه. شناخت علت اسهال مهمه، چون درمانش بسته به دلیلش فرق داره. در ادامه با علتها، نشونهها و زمان مراجعه به پزشک آشنا میشیم تا بتونیم درست تصمیم بگیریم.
🔹علتهای شایع اسهال در بزرگسالان و کودکان
اسهال یکی از واکنشهای طبیعی بدن به عوامل مزاحمه. یعنی بدن خودش سعی میکنه چیزهایی که باعث آزارش شدن رو بیرون بندازه. اما علتش در کودکان و بزرگسالان میتونه فرق داشته باشه.
در ادامه رایجترین دلایل رو با زبانی ساده بررسی کردیم تا بتونین راحتتر علت رو تشخیص بدین و به موقع اقدام کنین 👇
🚹 در بزرگسالان، معمولاً دلایل زیر باعث اسهال میشن:
🟢 غذاهای آلوده یا تاریخگذشته:
مصرف غذاهایی که مدت زیادی بیرون از یخچال موندن یا دوباره گرم شدن، میتونه باعث رشد باکتریها بشه. این باکتریها وارد دستگاه گوارش میشن و بدن برای بیرون راندنشون شروع به دفع آبکی میکنه.
🟠 نوشیدن آب ناسالم یا تصفیهنشده:
آبی که از منابع غیربهداشتی تهیه شده یا در سفر مصرف میشه، ممکنه حاوی میکروبهای بیماریزا باشه. این نوع اسهال معمولاً به اسم “اسهال مسافرتی” هم شناخته میشه.
🔵 مصرف بعضی داروها، مخصوصاً آنتیبیوتیکها:
آنتیبیوتیکها باکتریهای مضر رو از بین میبرن، اما گاهی باکتریهای مفید روده رو هم نابود میکنن و باعث بههمریختگی دستگاه گوارش میشن. در نتیجه اسهال موقتی اتفاق میوفته.
🟣 حساسیت یا عدم تحمل بعضی مواد غذایی (مثل لبنیات):
خیلیها بدنشون آنزیم لازم برای هضم لاکتوز (قند موجود در شیر) رو نداره. در این صورت، بعد از مصرف لبنیات دچار نفخ، دلپیچه و اسهال میشن.
🟤 استرس و اضطراب زیاد:
جالبه بدونین که استرس فقط ذهن رو درگیر نمیکنه! دستگاه گوارش هم تحتتأثیره و میتونه با اسهال به شرایط روحی شما واکنش نشون بده.
👶 در کودکان، اسهال معمولاً به دلیلهای زیر اتفاق میافته:
🟢 عفونتهای ویروسی (مثل روتاویروس):
شایعترین علت اسهال در بچهها همینه. ویروسها از طریق تماس با دست یا اسباببازی آلوده منتقل میشن و باعث تب، بیحالی و دفع مکرر میشن.
🟠 تغییر ناگهانی رژیم غذایی:
مثلاً وقتی کودک از شیر مادر به غذای کمکی تغییر میده، دستگاه گوارش ممکنه هنوز آماده نباشه و اسهال ایجاد بشه.
🔵 مصرف زیاد آبمیوه یا خوراکیهای قندی:
شکر زیاد، بهویژه در آبمیوههای صنعتی، باعث جذب آب به داخل روده و در نتیجه اسهال میشه.
🟣 مصرف آنتیبیوتیکها:
مثل بزرگسالان، مصرف آنتیبیوتیک در کودکان هم میتونه تعادل باکتریهای روده رو به هم بزنه.
🟤 بهداشت ناکافی (دستنخوردن قبل از غذا یا بعد از سرویس بهداشتی):
کودکان در حال یادگیری رعایت بهداشت هستن، و تماس دست آلوده با دهان یکی از رایجترین راههای انتقال میکروبهاست.
🤔 فرق اسهال ویروسی، باکتریایی و عصبی چیه و چطور تشخیص بدیم؟
همهی اسهالها شبیه هم نیستن! بعضی وقتها یه ویروس مقصره، گاهی باکتریها، و بعضی وقتها هم خود استرس و اضطراب باعث بههمریختگی روده میشن.
شناخت تفاوتشون کمک میکنه بدونین کی باید استراحت کنین و کی لازمه به پزشک مراجعه کنین 👇
🦠 اسهال ویروسی
🟢 علائم:
معمولاً با تب خفیف و بدندرد همراهه
مدفوع آبکی و بدون خونه
ممکنه حالت تهوع و استفراغ هم وجود داشته باشه
معمولاً ۲ تا ۳ روزه خودبهخود بهتر میشه
💬 چطور تشخیص بدیم؟
اگر چند نفر در خانواده یا اطرافیان بهطور همزمان دچار علائم مشابه شدن، احتمال ویروسی بودن زیاده. در این حالت، مصرف مایعات فراوان، استراحت و رعایت بهداشت برای جلوگیری از انتقال کافیان.
🧫 اسهال باکتریایی
🔴 علائم:
معمولاً شدیدتر و طولانیتر از نوع ویروسیه
ممکنه رگههای خون یا چرک در مدفوع دیده بشه
مدفوع بوی تند و ناخوشایندی داره
ممکنه تب بالا، دلدرد یا کرامپ شدید هم همراهش باشه
💬 چطور تشخیص بدیم؟
اگر مدفوع خونی بود، یا تب بالا و درد شکمی شدید داشتین، احتمال باکتریایی بودن بالاست. در این حالت حتماً باید پزشک بیمار رو معاینه کنه، چون ممکنه نیاز به آزمایش مدفوع و مصرف آنتیبیوتیک باشه.
در مهدشفا، ویزیت پزشک در منزل میتونه خیلی سریع علت دقیق رو مشخص کنه و داروی مناسب تجویز بشه.
😰 اسهال عصبی یا استرسی
🟡 علائم:
معمولاً بدون تب و بدون علائم عفونیه
ممکنه همراه با دلپیچه یا نفخ باشه
در زمانهای اضطراب، استرس کاری، امتحان یا نگرانیهای احساسی بروز میکنه
با آرام شدن شرایط روحی، معمولاً خودش فروکش میکنه
💬 چطور تشخیص بدیم؟
اگر همیشه در زمان استرس یا ناراحتی دچار اسهال میشین، احتمال زیاد نوعش عصبیه. در این حالت درمان اصلی، کاهش اضطراب و مدیریت استرسه؛ مصرف داروهای ضداسهال معمولاً فقط موقته.
جبران سریع مایعات و الکترولیتها = اولین قدم درمان اسهال
وقتی اسهال گرفتی، بدن سریع آب و نمکش رو از دست میده؛ به همین دلیل مهمه که نگذاری کمآبی اتفاق بیوفته. طبق توضیحات Mayo Clinic، نوشیدن مایعات مثل آب، آبگوشت یا نوشیدنی با نمک و پتاسیم، کمک میکنه فشار کم نشه، مخصوصاً برای بچهها و سالمندان. اگر حالت تهوع داری، جرعهجرعه بنوش تا معده تحمل کنه.
⚠️ چه زمانی اسهال خطرناک میشه و باید حتماً بریم دکتر؟
در بیشتر مواقع، اسهال خفیفه و با استراحت، مصرف مایعات و رعایت رژیم غذایی مناسب، خودش بعد از یکی دو روز بهتر میشه. اما بعضی نشونهها وجود دارن که نباید ازشون ساده بگذریم، چون ممکنه نشونهی عفونت جدی یا کمآبی خطرناک بدن باشن.
🔸 علائم هشداردهنده اسهال
🟠 ادامه داشتن بیش از ۳ روز:
اگر اسهال قطع نشد یا حتی شدیدتر شد، یعنی بدن داره بیش از حد مایع از دست میده و نیاز به بررسی پزشکی داره.
🔴 وجود خون یا مخاط در مدفوع:
دیدن خون یا ترشحات غیرعادی در مدفوع معمولاً نشونهی عفونت باکتریایی یا التهاب رودهست و نباید نادیده گرفته بشه.
🟣 تب بالاتر از ۳۸.۵ درجه:
تب بالا به همراه اسهال، یعنی بدن در حال مبارزه با عفونت جدیه و نیاز به بررسی و درمان تخصصی داره.
🟡 علائم کمآبی بدن (دهیدراسیون):
وقتی بدن آب زیادی از دست بده، نشونههایی مثل خشکی دهان، عطش شدید، بیحالی، تند شدن ضربان قلب و کاهش ادرار ظاهر میشن. این وضعیت برای کودکان و سالمندان میتونه خیلی خطرناک باشه.
🟢 اسهال در نوزادان، سالمندان یا بیماران مزمن:
بدن این افراد زودتر از حد معمول دچار کمآبی و ضعف میشه، پس حتی اسهال خفیف هم نیاز به رسیدگی سریع داره.
💧 اگر یکی از این علائم رو دیدین، وقت رو تلف نکنین!
در چنین شرایطی، بهترین کار تماس فوری با پزشک یا پرستاره.
اگر بیمار خیلی ضعیف شده یا امکان رفتوآمد نداره، اصلاً نگران نباشین. مرکز مهدشفا با اعزام پزشک و پرستار حرفهای به منزل در تهران و کرج، میتونه وضعیت بیمار رو سریع بررسی کنه و درمان رو در محل شروع کنه.
📞 فقط با یه تماس، تیم مهدشفا در کوتاهترین زمان در خونهی شماست تا جلوی کمآبی و عوارض جدی گرفته بشه.
مراقبتهای ویژه ICU و CCU در منزل | خدمات تخصصی مهدشفا
آرامش بیمار در منزل با مراقبتهای حرفهای مهدشفا! تیم متخصص ما با تجهیزات پیشرفته ICU و CCU، خدمات مراقبتهای ویژه را در منزل شما در تهران و کرج ارائه میدهد. همین حالا برای مشاوره و رزرو 02146131242 تماس بگیرید!
درمان خونگی اسهال؛ راهکارهای فوری و امتحانشده
وقتی اسهال شروع میشه، اولین فکری که به ذهنمون میرسه اینه: «چی بخورم که زودتر خوب بشم؟» یا «چه درمانی تو خونه جواب میده؟». خوشبختانه خیلی وقتها با چند روش ساده و خونگی میتونیم اسهال رو کنترل کنیم، مخصوصاً وقتی علتش عفونت یا غذای نامناسبه.
در این بخش قراره یاد بگیریم چطور با خوراکیها، مایعات مناسب و چند ترفند طبیعی، اسهال رو سریعتر بند بیاریم.
🍌 چی بخوریم تا اسهال سریعتر بند بیاد؟ (لیست خوراکیهای مفید)
🍚 برنج سفید پخته (بدون روغن و ادویه):
ساده، سبک و قابلهضمه. برنج آب اضافی داخل روده رو جذب میکنه و باعث میشه مدفوع سفتتر بشه. بهتره همراه کمی نمک مصرف بشه تا سدیم بدن هم تأمین بشه.
🍌 موز رسیده:
موز منبع عالی پتاسیمه؛ عنصری که در زمان اسهال بدن از دست میده. علاوهبراین، فیبر طبیعی موجود در موز به تنظیم حرکات روده کمک میکنه.
🥣 ماست پروبیوتیک:
پروبیوتیکها (باکتریهای مفید) باعث بازسازی فلور طبیعی روده میشن. اگر اسهال بهخاطر مصرف آنتیبیوتیک ایجاد شده، ماست پروبیوتیک یکی از بهترین انتخابهاست.
🍞 نان تست یا سیبزمینی آبپز:
این مواد نشاستهای به جذب مایعات اضافی روده کمک میکنن و مدفوع رو سفتتر میکنن. بهتره بدون کره، سس یا ادویه مصرف بشن تا سیستم گوارش تحریک نشه.
🍗 سوپ مرغ یا آبگوشت رقیق:
یه انتخاب فوقالعاده برای تأمین آب، نمک و انرژیه. هم بدن رو هیدراته نگه میداره، هم احساس ضعف رو کم میکنه. اضافه کردن کمی هویج پخته یا برنج به سوپ میتونه ارزش غذاییش رو بیشتر کنه.
🥕 هویج پخته یا پورهشده:
هویج سرشار از پکتینه؛ مادهای که به جذب آب و کاهش دفعات اسهال کمک میکنه.
🫖 دمنوش بابونه یا نعناع:
این دمنوشها خاصیت ضدالتهاب و ضداسپاسم دارن و دلپیچه و نفخ ناشی از اسهال رو کم میکنن.
🚫 خوراکیهایی که باید موقتاً کنار بذارین
🔴 غذاهای چرب و سرخکردنی
🔴 لبنیات (اگه به لاکتوز حساسیت دارین)
🔴 نوشابه، قهوه، شکلات و خوراکیهای کافئیندار
🔴 میوههای خام یا سبزیجات سفت
🔴 خوراکیهای خیلی شیرین یا پرقند
👶 درمان خانگی اسهال در کودکان و نوزادان؛ نکات مهم
اسهال در کودکان همیشه استرسزاست، مخصوصاً برای پدر و مادرها. چون بدن بچهها کوچکتره و خیلی سریعتر از بزرگسالان آب و املاح از دست میدن. اگه سریع جبران نشه، ممکنه دچار بیحالی، تب، یا حتی بیهوشی خفیف بشن. پس بهتره از همون لحظهی اول، دقیق و اصولی عمل کنین.
🍼 مرحله اول: جلوگیری از کمآبی بدن کودک
💧 مهمترین کار اینه که بدن کودک رو مرتب هیدراته نگه دارین. بهترین گزینه محلول آماده ORS هست، اما اگر در دسترس نبود، با مواد ساده میتونین در خونه درستش کنین:
🔹 ۱ لیتر آب جوشیده و سردشده
🔹 ۲ قاشق غذاخوری شکر
🔹 نصف قاشق چایخوری نمک
هم بزنین تا کاملاً حل بشه و جرعهجرعه به کودک بدین. برای نوزادان، از قاشق یا سرنگ خوراکی استفاده کنین تا فشار زیادی به معده نیاد.
🍚 مرحله دوم: تغذیه مناسب در دوران اسهال
تغذیه درست کمک میکنه دستگاه گوارش زودتر آروم بشه و رودهها فرصت ترمیم پیدا کنن.
👶 برای نوزادان زیر ۶ ماه:
🟢 فقط و فقط شیر مادر بدین. حتی دفعات شیردهی رو بیشتر کنین تا آب بدنش تأمین بشه.
🟢 اگر با شیر خشک تغذیه میشه، بدون مشورت پزشک نوع شیر رو تغییر ندین.
👧 برای کودکان بالای ۱ سال:
🟡 از غذاهای سبک و نرم استفاده کنین، مثل:
سوپ برنج یا هویج
ماست ساده (پروبیوتیک)
موز نرمشده یا پوره سیبزمینی
🟡 وعدهها باید کوچک ولی در دفعات زیاد باشن تا معده تحت فشار قرار نگیره.
🚫 چیزهایی که باید کاملاً پرهیز بشه:
🔴 آبمیوههای صنعتی و شیرین (فروکتوز زیاد دارن و اسهال رو بدتر میکنن)
🔴 نوشیدنیهای گازدار و دلستر
🔴 خوراکیهای چرب یا ادویهدار
🔴 لبنیات پرچرب یا خامهای
⚠️ علائم خطر که نباید نادیده گرفته بشن:
اگر یکی از این نشونهها رو دیدین، باید سریع پزشک کودک رو ببینه:
🔸 اسهال بیش از ۲ روز ادامه پیدا کرده
🔸 تب بالای ۳۸.۵ درجه داره
🔸 استفراغ همراه با اسهال
🔸 بیحالی، خشکی دهان یا گریه بدون اشک (علامت کمآبی شدید)
🥣 چطور با مواد سادهای مثل برنج، ماست و موز (رژیم BRAT) اسهال رو کنترل کنیم؟
گاهی بهترین درمانها همون چیزای سادهی خونگیان! سه خوراکی بیادعا ولی فوقالعاده برای کنترل اسهال وجود داره که تقریباً توی همهی خونهها پیدا میشن: برنج، ماست و موز.
این سهتا با هم مثل یه تیم حرفهای کار میکنن تا روده آروم بشه، آب بدن حفظ بشه و سیستم گوارش دوباره تعادل پیدا کنه.
🍚 برنج سفید پخته؛ آرامشدهندهی روده
برنج یکی از بهترین غذاها در زمان اسهاله، چون نشاستهی ساده و بدون فیبر داره و باعث سفتتر شدن مدفوع میشه.
🟢 چطور استفاده کنیم:
برنج رو بدون روغن، کره یا ادویه بپزین. اگه با آب بیشتری بپزین و حالت شل پیدا کنه (مثل برنجسوپ)، اثرش حتی بهتره. هر وعده مقدار کمی بخورین تا معده فرصت هضم داشته باشه.
✨ نکته: آب برنج یا “آبحلیم” هم بهتنهایی یه نوشیدنی عالی برای کاهش حرکات رودهست و کمک میکنه بدن آب از دسترفته رو نگه داره.
🥣 ماست ساده یا پروبیوتیک؛ بازگردانندهی تعادل روده
وقتی اسهال داریم، معمولاً باکتریهای مفید روده کاهش پیدا میکنن. ماست مخصوصاً نوع پروبیوتیکش کمک میکنه این تعادل برگرده.
🟢 چطور استفاده کنیم:
از ماست ساده و بدون شکر استفاده کنین، روزی دو بار (مثلاً همراه ناهار و شام) مقدار کمی بخورین.
💬 چرا مؤثره؟
ماست باکتریهای مفید پروبیوتیک داره که باعث بازسازی فلور طبیعی روده میشن و با باکتریهای مضر مقابله میکنن. اگر اسهال بهدلیل مصرف آنتیبیوتیک باشه، ماست پروبیوتیک از مؤثرترین درمانهای خانگیه.
🍌 موز رسیده؛ منبع پتاسیم و فیبر طبیعی
موز یه خوراکی ساده اما پرقدرت برای کنترل اسهاله.
🟢 چطور استفاده کنیم:
موز رسیده رو له کنین یا بهصورت تکهتکه بین وعدههای غذایی بخورین.
💬 چرا مؤثره؟
موز سرشار از پتاسیمه که به جبران املاح از دسترفته بدن کمک میکنه، و فیبر محلولش باعث میشه مدفوع سفتتر بشه و حرکات روده به حالت طبیعی برگرده.
انتخاب غذای مناسب در روزهای اسهال خیلی مهمه
یک رژیم ساده مثل برنج سفید، موز، نان تست ساده و بدون ادویه به معده فرصت میده تا آرام بشه. طبق Healthline، غذاهایی که سبک، کمفیبر و کمتحریککننده باشن، باعث میشن اسهال سریعتر متوقف بشه و معده کمتر اذیت بشه. از طرفی، غذاهای چرب، لبنیات سنگین یا خیلی ادویهدار فعلاً گزینه خوبی نیستن.
نوشیدنیها و دمنوشهایی که اسهال رو قطع میکنن
بدن وقتی اسهال میگیره، مثل یه زمین خشک میشه که به آب نیاز داره. در این شرایط، مایعات درست میتونن نقش کلیدی در بهبود بدن داشته باشن. بعضی دمنوشها خاصیت ضدباکتری و آرامشبخش دارن و باعث آروم شدن رودهها میشن. از طرفی نوشیدنیهای غلط ممکنه اوضاع رو بدتر کنن!
تو این بخش، یاد میگیریم چه دمنوشهایی برای قطع اسهال مفیدن، چطور یه محلول ORS خونگی درست کنیم و از چه اشتباهاتی باید دوری کنیم.
🌿بهترین دمنوشهای ضداسهال؛ از نعنا تا بابونه
وقتی کسی در خونه دچار اسهال میشه، همیشه اولین کار باید جبران آب بدن باشه. اما در کنار اون، بعضی دمنوشهای گیاهی ساده میتونن به آرام شدن معده، کاهش دلپیچه و کنترل حرکات روده کمک کنن.
مزیتشون هم اینه که تقریباً توی هر خونهای پیدا میشن و با چند دقیقه وقت میتونین یه نوشیدنی درمانی و خوشعطر درست کنین 🌿
🌱 ۱. دمنوش نعنا – آرامش فوری برای دلپیچه و نفخ
🟢 خاصیت ضداسپاسم داره و کمک میکنه رودهها کمتر منقبض بشن.
🟢 برای افرادی که همراه اسهال، دلپیچه یا نفخ دارن، بهترین گزینهست.
🟢 طرز تهیه: چند برگ نعنا تازه یا خشک رو در یک لیوان آب جوش بریزین، درب لیوان رو بذارین و ۱۰ دقیقه صبر کنین. روزی ۲ بار بنوشین.
🌼 ۲. دمنوش بابونه – ضدالتهاب طبیعی مخصوص اسهالهای ویروسی
🟡 بابونه خاصیت ضدباکتری و ضدالتهاب قوی داره و به ترمیم دیواره روده کمک میکنه.
🟡 برای بچهها و بزرگسالان (با رعایت مقدار کمتر برای کودکان) کاملاً امنه.
🟡 طرز تهیه: یک قاشق بابونه خشک در یک لیوان آب جوش، ۵ تا ۷ دقیقه دم بکشه. میتونین کمی عسل اضافه کنین تا طعمش بهتر بشه.
🌶️ ۳. دمنوش زنجبیل – مناسب برای تهوع و ضعف همراه اسهال
🟠 زنجبیل معده رو آروم میکنه، حالت تهوع رو کاهش میده و گردش خون رو بهبود میده.
🟠 مخصوصاً برای افرادی که همزمان با اسهال احساس سرما یا ضعف دارن عالیه.
🟠 طرز تهیه: چند تکه نازک زنجبیل تازه یا نصف قاشق پودر زنجبیل رو در آب جوش بندازین، ۸ دقیقه دم کنین و ولرم بنوشین.
🍂 ۴. دمنوش دارچین – ضدعفونیکننده و کنترلکننده حرکات روده
🔴 دارچین جلوی رشد باکتریهای مضر رو میگیره و باعث کاهش التهاب میشه.
🔴 بوی گرم و طعم خاصش هم احساس ضعف رو کمتر میکنه.
🔴 طرز تهیه: نصف قاشق چایخوری پودر دارچین یا یک تکه چوب دارچین در یک لیوان آب جوش، ۱۰ دقیقه دم بکشه.
🍯 نکات طلایی برای مصرف دمنوشها:
🟢 دمنوشها باید ملایم و ولرم باشن، نه داغ و نه غلیظ.
🟢 مصرفشون ۲ تا ۳ بار در روز کافیه. زیادهروی ممکنه اثر برعکس بده.
🟢 اگه به عسل حساسیت ندارین، مقدار کمی برای بهبود طعم و انرژی بیشتر اضافه کنین.
🟢 در کنار دمنوشها، حتماً آب، سوپ رقیق یا محلول ORS هم مصرف بشه تا بدن کمآب نشه.
💧 طرز تهیه محلول ORS خونگی برای جبران آب بدن
وقتی کسی در خونه دچار اسهال یا استفراغ میشه، اولین نگرانی باید کمآبی بدن باشه. بدن در این شرایط مقدار زیادی آب، نمک و املاح ضروری رو از دست میده و اگه سریع جبران نشه، ممکنه باعث بیحالی، سرگیجه یا حتی افت فشار خطرناک بشه.
اینجاست که محلول ORS (او.آر.اس) به کمک میاد — محلولی ساده اما فوقالعاده مؤثر.
👩🍳 طرز تهیه ORS خانگی با مواد ساده در آشپزخونه:
🟢 مرحله ۱:
یک لیتر آب جوشیده و سردشده آماده کنین (تقریباً معادل ۴ لیوان بزرگ).
اگر برای کودک تهیه میکنین، حتماً آب باید تمیز و جوشیده باشه.
🟡 مرحله ۲:
به آب، دو قاشق غذاخوری شکر اضافه کنین.
شکر باعث جذب بهتر نمک در بدن میشه و انرژی از دسترفته رو هم تأمین میکنه.
🟠 مرحله ۳:
حالا نصف قاشق چایخوری نمک بریزین و خوب هم بزنین تا کامل حل بشه.
(اگر نمک زیاد بریزین، محلول برعکس عمل میکنه و باعث بدتر شدن اسهال میشه، پس مقدارش دقیق باشه!)
🟣 مرحله ۴:
محلول رو در ظرف تمیز نگه دارین و تا ۲۴ ساعت مصرف کنین.
برای کودکان، جرعهجرعه و آرام بنوشونین تا معده اذیت نشه.
بزرگسالان هم بهتره در طول روز، کمکم و مداوم بخورن.
⚠️ نکاتی که باید حتماً بدونین:
🔹 محلول ORS رو یکجا ننوشین. چون معده ضعیفشده ممکنه تحریک بشه و دوباره اسهال شروع بشه.
🔹 از آبمیوه یا نوشابه بهجای ORS استفاده نکنین. قند و اسید بالا در آبمیوههای صنعتی (مثل پرتقال یا سیب پاکتی) باعث تشدید اسهال میشن.
🔹 اگر بیمار بسیار بیحال، گیج یا کمهوش شده، نشون میده که کمآبی شدیده و بدن به محلول خوراکی پاسخ نمیده. در این حالت، نیاز به تزریق سرم فوری وجود داره.
🚫 اشتباهات رایج در مصرف مایعات که اسهالتو بدتر میکنن!
گاهی وقتا تصور میکنیم هر مایعی خوبه و به بدن کمک میکنه، اما واقعیت اینه که بعضی نوشیدنیها دقیقاً برعکس عمل میکنن! یعنی بهجای بهبود، اسهال رو طولانیتر و حتی شدیدتر میکنن.
اگه خودتون یا یکی از اعضای خانواده دچار اسهال شده، حتماً این نکات رو جدی بگیرین 👇
🔴 نوشابه و دلستر
بهظاهر خنک و دلچسبن، اما پر از قند و گاز. قند بالا باعث تحریک روده و گازش باعث نفخ و دلپیچه میشه. در واقع، بهجای رفع ضعف، وضعیت رو بدتر میکنن.
🟠 آبمیوههای آماده و صنعتی
این نوشیدنیها سرشار از فروکتوز هستن، قندی که جذبش برای روده دشواره. نتیجه؟ حرکات روده بیشتر میشه و اسهال شدت پیدا میکنه. اگه خیلی هوس آبمیوه کردین، مقدار کمی آب سیب طبیعی (رقیقشده با آب) بهترین گزینهست.
🟡 چای پررنگ و قهوه زیاد
خیلیها برای رفع خستگی سراغش میرن، ولی کافئین زیاد باعث از دست رفتن آب بدن میشه. یعنی هرچقدر بیشتر بنوشین، بدنتون بیشتر خشک میشه. اگر دوست دارین چای بخورین، نوع کمرنگ و بدون شکرش بهتره.
🟢 آب خیلی سرد یا یخدار
بدن وقتی با شوک سرما مواجه میشه، عضلات معده و روده منقبض میشن. این اتفاق ممکنه باعث افزایش دفعات اسهال یا دلپیچه بشه. همیشه مایعات ولرم یا همدمای بدن بنوشین تا جذبش راحتتر باشه.
🔵 دمنوشهای گیاهی غلیظ
درسته که دمنوشهایی مثل نعنا یا بابونه مفیدن، ولی زیادهروی در مصرفشون، مخصوصاً وقتی غلیظ دم میشن، ممکنه روده رو تحریک کنه و اثر برعکس بده. همیشه با غلظت ملایم و حداکثر دو بار در روز مصرف بشن.
وقتی اسهال اذیتت کرده، مهدشفا کنارت هست
نگران نباش! پرستاران باتجربه مهدشفا در تهران آمادهان تا در خونه کنارت باشن، وضعیتت رو بررسی کنن و درمان مناسب رو شروع کنن. فقط با یک تماس، بدون نیاز به مراجعه به بیمارستان، میتونی مشاوره بگیری یا پرستار متخصص درخواست بدی.
📞 همین حالا با مهدشفا تماس بگیر و خیالت راحت کن.
تغذیه مناسب وقتی اسهال داری؛ چی بخور، چی نخور؟
وقتی اسهال سراغمون میاد، اولین چیزی که باید حواسمون بهش باشه تغذیهست. چون درست خوردن و آشامیدن، نصف مسیر درمانه. بعضی خوراکیها باعث آروم شدن معده و تنظیم حرکات روده میشن، درحالیکه بعضی دیگه میتونن حال رو بدتر کنن.
در این بخش یاد میگیریم چی بخوریم تا اسهال زودتر بند بیاد، چه غذاهایی رو فعلاً کنار بذاریم و برای ۲۴ ساعت اول چه برنامه غذایی داشته باشیم.
🩺 خوراکیهایی که کمک میکنن اسهال زودتر خوب بشه
بدن موقع اسهال مثل ماشینیه که داغ کرده! برای همین باید با سوخت سبک و ملایم کار کنه تا فرصت ترمیم پیدا کنه.
🌿 غذاهای مفید و ساده برای دوران اسهال:
🟢 برنج سفید یا آببرنج:
فیبر کمی داره و به سفت شدن مدفوع کمک میکنه. بهترین گزینه برای شروع تغذیه بعد از اسهاله.
🟡 سیبزمینی آبپز:
نرم، مقوی و آرامشدهنده برای معده است. میتونی کمی نمک هم بهش بزنی تا املاح بدنت برگرده.
🟣 ماست ساده و پروبیوتیک:
با باکتریهای مفیدش روده رو به حالت طبیعی برمیگردونه. (ماست شیرین یا پرچرب مناسب نیست).
🟠 موز رسیده:
پتاسیم از دسترفته رو جبران میکنه و جلوی ضعف بدن رو میگیره.
🔵 سیب رندهشده یا پخته:
پکتین طبیعی داره که باعث سفتتر شدن مدفوع میشه و روده رو آروم میکنه.
🟤 سوپ مرغ رقیق یا آبگوشت سبک:
آب بدن و املاح ازدسترفته رو تأمین میکنه، مخصوصاً وقتی بدن بیحال شده.
🍵 نکته طلایی:
تمام غذاها باید کمچرب، بدون ادویه و ولرم باشن. معده در دوران اسهال حتی از روغن زیاد هم دلچرکین میشه!
✨تو دوران اسهال، غذای ساده یعنی دارو! هر لقمه باید به روده استراحت بده، نه فشار.
غذاهایی که نباید بخوری چون اسهالتو تشدید میکنن
گاهی فقط یه اشتباه کوچیک تو انتخاب غذا، باعث میشه اسهال طول بکشه و روده نتونه آروم بگیره. بعضی خوراکیها درست مثل بنزین روی آتیشن! 🔥
🚫 غذاهایی که در دوران اسهال باید حذف بشن:
🔴 غذاهای سرخکردنی و چرب:
مثل سیبزمینی سرخکرده، سوسیس، کالباس و فستفودها. چربی زیاد حرکات روده رو تندتر میکنه.
🟠 خوراکیهای تند و ادویهدار:
فلفل، سس تند، کاری و ادویه زیاد باعث تحریک بیشتر روده میشن.
🟣 نوشیدنیهای کافئیندار:
قهوه، چای پررنگ و نوشابهها آب بدن رو کم میکنن و اسهال رو بدتر میکنن.
🟢 لبنیات سنگین:
خامه، شیر پرچرب و پنیرهای چرب معمولاً باعث نفخ و تشدید علائم میشن. (ماست ساده استثناست.)
🟡 میوههای اسیدی:
پرتقال، گریپفروت، کیوی و آناناس اسیدیتهی معده رو بالا میبرن و روده رو اذیت میکنن.
🟤 شیرینی و شکلات زیاد:
قند بالا باکتریهای روده رو به هم میزنه و باعث ادامهی اسهال میشه.
💬 سؤال متداول: «میتونم آبمیوه طبیعی بخورم؟»
🔹 بله، ولی فقط در حد کم و از میوههای ملایم مثل سیب یا هویج.
🔹 آبمیوههای صنعتی یا اسیدی مثل پرتقال ممنوعن تا وقتی اسهال کامل قطع بشه.
✨حتی اگه حالت بهتر شده، چند روز دیگه هم رژیم سبک و ملایم رو ادامه بده تا روده کاملاً ترمیم بشه. عجله در برگشت به غذاهای معمولی ممکنه باعث برگشت اسهال بشه.
یه برنامه سادهی غذایی برای ۲۴ ساعت اول اسهال
| زمان | خوراکی / نوشیدنی | نکته یا دلیل مفید بودن |
|---|---|---|
| صبحانه |
موز رسیده چای کمرنگ یا دمنوش نعنا | موز سرشار از پتاسیم است و انرژی سبک فراهم میکند. دمنوش نعنا دلپیچه را کاهش میدهد و فاقد کافئین است. |
| میانوعده صبح | آببرنج یا محلول ORS خانگی | بهتر است جرعهجرعه مصرف شود تا آب و املاح از دسترفته بدن بهتدریج جبران شود. |
| ناهار |
برنج سفید پخته ماست ساده یا پروبیوتیک | برنج باعث سفتتر شدن مدفوع میشود و ماست پروبیوتیک به بازسازی باکتریهای مفید روده کمک میکند. |
| عصرانه | سیب رندهشده یا کمپوت سیب خانگی | پکتین موجود در سیب باعث کاهش دفعات دفع و آرام شدن حرکات روده میشود. |
| شام | سوپ مرغ رقیق با هویج پخته | غذایی سبک، مقوی و سرشار از مایع است که به تأمین آب و املاح بدن کمک میکند. |
| قبل از خواب | آب ولرم یا دمنوش بابونه | به آرامش معده و خواب بهتر کمک میکند؛ دمنوش را غلیظ تهیه نکنید. |
مراقب چه مواد غذایی باشی که بدترت نکنن
وقتی اسهال داری، بعضی خوراکیها ممکنه شرایط رو بدتر کنن. مثلاً نوشیدنیهای کافئیندار، الکل، غذاهای خیلی چرب یا پرادویه. به گفته NIDDK ، بهتره فعلاً از اینها دوری کنی تا ریکاوری سریعتر بشه.
دارو یا درمان خانگی؟ کِی لازمه دارو مصرف کنیم؟
گاهی اسهال با چند دمنوش و رژیم سبک، خودش خوب میشه؛ اما بعضی وقتها اونقدر طول میکشه یا شدتش زیاده که پای دارو وسط میاد. اینجا مهمه بدونیم چه زمانی درمان خانگی کافیه و چه موقع باید سراغ دارو بریم تا به بدنمون آسیب نزنیم.
در ادامه، با داروهای بدون نسخه، عوارض آنتیبیوتیکها و زمانهایی که نیاز به بررسی پزشکی داریم، آشنا میشیم.
داروهای بدون نسخه برای اسهال (مثل لوپرامید، دیفنوکسلات و…)؛ کی مفیدن و کی خطرناک؟
داروهای ضداسهال مثل لوپرامید (Imodium) و دیفنوکسیلات (Lomotil) از جمله داروهای پرمصرفی هستن که خیلیها موقع اسهال سراغشون میرن. اما همیشه استفاده ازشون بیخطر نیست و قبل از مصرف باید چند نکتهی مهم رو بدونیم.
اول از همه بدونین که این داروها حرکت روده رو کند میکنن تا دفعات اجابت مزاج کمتر بشه. یعنی فقط علامت رو کنترل میکنن، نه علت اصلی اسهال رو درمان.
🟢 چه وقت مصرفشون مفیده؟
وقتی اسهال خفیفه و با تب یا خون همراه نیست.
وقتی علت اسهال، استرس، اضطراب یا تغییر غذایی مثل خوردن غذای چرب یا سفره.
وقتی نیاز فوری به کنترل اسهال هست، مثلاً قبل از سفر یا جلسهی کاری.
در بزرگسالان سالم که سابقهی بیماری خاصی ندارن و پزشک قبلاً مصرف دارو رو مجاز دونسته.
🔴 چه وقت مصرفشون خطرناکه؟
وقتی اسهال با تب بالا، درد شدید شکم یا خون در مدفوع همراهه.
اگر علت اسهال عفونت باکتریایی یا مسمومیت غذایی باشه؛ چون این دارو باعث حبس باکتری در بدن میشه و میتونه عفونت رو بدتر کنه.
برای کودکان و سالمندان بدون تجویز پزشک.
در افرادی که بیماری قلبی، کلیوی یا کبدی دارن.
💊 لوپرامید چیه و چطور کار میکنه؟
لوپرامید باعث کاهش حرکات روده میشه و زمان عبور مواد از روده رو بیشتر میکنه. نتیجهاش اینه که بدن فرصت بیشتری برای جذب آب از مدفوع پیدا میکنه و اسهال کمتر میشه.
اما نکته مهم اینه که لوپرامید نباید برای اسهالهای عفونی یا طولانیمدت مصرف بشه.
اگر بیش از ۲ روز استفاده شد و هنوز علائم ادامه داشت، باید حتماً پزشک علت رو بررسی کنه.
💊 دیفنوکسیلات چیه و چه فرقی با لوپرامید داره؟
دیفنوکسیلات اثر مشابهی داره اما قویتره و چون ممکنه روی سیستم عصبی اثر بذاره، معمولاً همراه با مادهای بهنام آتروپین تجویز میشه تا جلوی مصرف بیشازحد گرفته بشه.
این دارو فقط باید با نسخه پزشک مصرف بشه و برای کودکان مناسب نیست.
💬 سؤال رایج خانوادهها: آیا لوپرامید برای بچهها بیخطره؟
خیر. در کودکان زیر ۱۲ سال معمولاً توصیه نمیشه، چون میتونه باعث خوابآلودگی، یبوست شدید یا حتی انسداد روده بشه. فقط پزشک باید در مورد مصرفش تصمیم بگیره.
💊 وقتی آنتیبیوتیک خودش باعث اسهال میشه، چیکار کنیم؟
گاهی وقتا خودِ دارویی که برای درمان عفونت تجویز شده، باعث اسهال میشه! مخصوصاً آنتیبیوتیکها. شاید عجیب به نظر برسه، اما واقعیت اینه که آنتیبیوتیکها علاوهبر باکتریهای مضر، باکتریهای مفید روده رو هم از بین میبرن. همین باعث میشه تعادل روده بههم بخوره و اسهال شروع بشه.
کدوم آنتیبیوتیکها بیشتر باعث اسهال میشن؟
آنتیبیوتیکهایی مثل آموکسیسیلین، آزیترومایسین، سفیکسیم، سفالکسین و کلیندامایسین بیشتر از بقیه این عارضه رو ایجاد میکنن. شدتش هم از یه اسهال خفیف تا موارد شدید متفاوته.
🌿 چطور این نوع اسهال رو کنترل کنیم؟
🟢 ۱. باکتریهای مفید روده رو دوباره بسازین.
ماست پروبیوتیک یا مکملهای پروبیوتیک کمک میکنن تعادل باکتریهای خوب و بد در روده برگرده و دستگاه گوارش دوباره نرمال کار کنه.
🔵 ۲. مایعات کافی بنوشین.
بدن در زمان اسهال مقدار زیادی آب و املاح از دست میده. برای جبرانش، آب، سوپ رقیق یا محلول ORS بنوشین تا دچار کمآبی نشین.
🟡 ۳. رژیم غذایی سبک انتخاب کنین.
غذاهای چرب و سنگین رو کنار بذارین. برنج سفید، سوپ مرغ، سیب پخته و موز رسیده، گزینههای امن و کمککنندهان.
🟠 ۴. صبور باشین و دارو رو خودسر قطع نکنین.
حتی اگه اسهال اذیتکنندهست، قطع ناگهانی آنتیبیوتیک میتونه خطرناک باشه و باعث برگشت یا مقاوم شدن عفونت بشه. در این شرایط حتماً با پزشک مشورت کنین تا در صورت نیاز، دارو تغییر کنه یا دوزش تنظیم بشه.
✨اسهال ناشی از آنتیبیوتیک معمولاً موقته و با مراقبت درست برطرف میشه. فقط کافیه مایعات کافی، تغذیهی ساده و صبر داشته باشین تا بدن خودش تعادل رو دوباره پیدا کنه.
اسهالهای طولکشیده یا تکرارشونده؛ بررسیهای ضروری پزشک
اسهال معمولاً بعد از چند روز با مراقبت و رژیم غذایی سبک برطرف میشه، اما وقتی طول میکشه یا مدام برمیگرده، یعنی بدن داره علامت میده که یه مشکل جدیتر در پشتصحنه وجود داره.
در این شرایط، درمانهای خانگی یا داروهای بدون نسخه دیگه کافی نیستن و باید پزشک علت اصلی رو بررسی کنه.
📋 چه وقتهایی باید حتماً به پزشک مراجعه کنیم؟
🟢 ۱. اسهال بیش از سه روز طول کشیده و بهتر نشده.
اگه بعد از چند روز هنوز مدفوع آبکیه یا دفعاتش زیاده، احتمال وجود عفونت یا التهاب مزمن در روده وجود داره.
🔵 ۲. وجود خون، چرک یا مخاط در مدفوع.
این علامت میتونه نشونهای از عفونت باکتریایی، کولیت یا بیماری التهابی روده (IBD) باشه و باید سریع بررسی بشه.
🟡 ۳. تب بالا، تهوع یا نشانههای کمآبی شدید.
وقتی بدن آب زیادی از دست میده (مثل خشکی لبها، بیحالی، یا ادرار تیره)، ممکنه نیاز به سرمدرمانی باشه تا املاح بدن جبران بشه.
🟠 ۴. کاهش وزن یا ضعف مداوم بعد از چند روز اسهال.
این وضعیت نشون میده بدن نتونسته مواد مغذی رو جذب کنه و نیاز به بررسی دقیقتر داره.
🔴 ۵. اسهالهای تکرارشونده بدون علت مشخص.
وقتی بعد از هر وعده غذایی یا هر چند هفته یکبار اسهال برمیگرده، احتمال سندرم روده تحریکپذیر (IBS)، عدم تحمل لاکتوز یا حتی آلرژی غذایی مطرحه.
👩⚕️ پزشک در این مواقع چه بررسیهایی انجام میده؟
ممکنه پزشک آزمایش مدفوع، تست عفونت، بررسی عملکرد تیروئید یا کولونوسکوپی رو پیشنهاد بده تا دلیل اصلی مشخص بشه. گاهی هم نیاز به تجویز داروهای خاص یا تزریق سرم وجود داره.
درمان سریعتر، مراقبت مطمئنتر؛ با خدمات خانگی مهدشفا
اگه نمیخوای برای اسهال یا ضعف بعدش از خونه بیرون بری، تیم پزشکی مهدشفا راهحل داره. پرستارهای ما در کمتر از یک ساعت بالای سرت هستن تا مایعات، دارو و مراقبت لازم رو برات انجام بدن.
✨ درخواست پرستار در منزل فقط با یک تماس!
مراقبت از بیمار مبتلا به اسهال در منزل؛ نکاتی که خیلیا نمیدونن!
مراقبت از فردی که اسهال داره، فقط دادن دارو و مایعات نیست. گاهی با چند نکتهی ساده میتونیم از انتقال عفونت به بقیه اعضای خانواده جلوگیری کنیم و فرآیند بهبودی بیمار رو سریعتر کنیم.
در این بخش، یاد میگیری چطور محیط خونه رو ایمن نگه داری، کی باید دکتر یا پرستار خبر کنی و اگر اسهال شدیده، خدمات مهدشفا چطور میتونه بهت کمک کنه.
🧼 چطور جلوی انتقال عفونت به بقیه اعضای خانواده رو بگیریم؟
خیلی از خانوادهها فکر میکنن اسهال فقط یه مشکل سادهی گوارشیه، اما در واقع بعضی از انواعش (مثل اسهالهای ویروسی یا باکتریایی) قابل سرایت به بقیهی اعضای خانواده هستن. مخصوصاً وقتی بچهها یا سالمندان در خونه هستن، مراقبت درست خیلی مهمتر میشه. رعایت چند نکتهی ساده میتونه جلوی پخش شدن عفونت رو بگیره 👇
🟢 نکات طلایی برای پیشگیری از سرایت:
🟩 شستوشوی دقیق دستها:
بعد از تماس با بیمار، پوشک، لباس یا ظرفش، دستهاتون رو حداقل ۲۰ ثانیه با آب و صابون بشورین. این سادهترین ولی مؤثرترین کاره.
🟦 وسایل شخصی جدا:
بیمار باید حوله، لیوان، قاشق و بشقاب جدا داشته باشه. حتی بهتره برای چند روز بعد از بهبودی هم وسایلش جدا بمونه.
🟨 مدیریت زبالههای آلوده:
دستمال، پوشک یا هر چیز آلوده رو داخل کیسهی جدا بندازین و سریع دفع کنین. بهتره اون کیسه محکم بسته بشه.
🟧 تمیز کردن سرویس بهداشتی:
اگر بیمار سرویس جدا نداره، بعد از هر بار استفاده از توالت، با محلول ضدعفونی (مثل آب ژاول یا وایتکس رقیقشده) اون قسمت رو تمیز کنین.
🟥 جدا کردن محل خواب بیمار:
در مورد بچهها، تا زمانی که اسهال کامل برطرف نشده، بهتره محل خوابشون جدا باشه. چون تماس نزدیک، احتمال انتقال ویروس یا باکتری رو زیاد میکنه.
✨ پس یادتون باشه:
اگر یکی از اعضای خانواده اسهال گرفته، با رعایت همین چند مورد ساده میتونین از سرایتش به بقیه جلوگیری کنین. نظافت دستها و ضدعفونی منظم محیط، مهمترین سپر دفاعی خانوادهست.
🚨 چه علائمی یعنی باید سریع دکتر یا پرستار خبر کنیم؟
گاهی اسهال یه مشکل موقته و با مراقبت ساده توی خونه برطرف میشه، اما بعضی نشونهها هشدار میدن که وضعیت جدیتره و باید فوراً پزشک یا پرستار بالینی بیمار رو ببینه. تأخیر در درمان ممکنه باعث کمآبی شدید، ضعف بدن یا حتی عفونت خطرناک بشه.
🔴 علائمی که نباید نادیده بگیری:
❤️🔥 تب بالای ۳۸/۵ درجه که با دارو پایین نمیاد یا دوباره برمیگرده.
🩸 وجود خون، چرک یا مخاط در مدفوع (نشونه عفونت یا التهاب روده).
💧 خشکی دهان، پوست یا لبها، سرگیجه و بیحالی شدید؛ یعنی بدن داره آب از دست میده.
🚫 ادرار کم یا تیرهرنگ که نشونه کمآبی جدیه.
👶 اسهال شدید در کودکان زیر ۵ سال یا در سالمندان، چون این گروهها زودتر دچار کمآبی میشن.
اگه یکی از این علائم هشداردهنده رو دیدی، منتظر نذار. در چنین شرایطی، تیم پرستاری مهدشفا میتونه فوراً در منزل بیمار حضور پیدا کنه، سرمدرمانی، تزریق دارو یا ویزیت پزشک در منزل رو انجام بده و جلوی پیشرفت کمآبی یا عفونت رو بگیره.
اقدام زودهنگام یعنی پیشگیری از خطرهای بزرگتر. برای مشاوره فوری و رایگان، با شماره 02146131242 تماس بگیرین.
🩺 خدمات پرستاری در منزل مهدشفا برای بیمارانی که اسهالشون شدیده
وقتی اسهال خیلی شدیده و بیمار بیحال، کمآب یا ناتوان از حرکت میشه، جابجایی تا بیمارستان یا درمانگاه میتونه خطرناک و خستهکننده باشه. اینجاست که تیم پرستاری مهدشفا در تهران و کرج، با حضور در منزل بیمار، کمک میکنه تا درمان بدون استرس و در محیط امن خونه انجام بشه.
👩⚕️ کارهایی که پرستار مهدشفا در منزل انجام میده:
🩺 بررسی وضعیت عمومی بیمار (مثل فشار خون، نبض، دمای بدن و علائم کمآبی).
💉 تزریق سرم و داروهای تجویزی پزشک برای جبران آب و املاح بدن و آزمایش خون در منزل در صورت لزوم.
🥤 تنظیم میزان مایعات دریافتی و پایش علائم حیاتی در طول درمان.
🧴 ضدعفونی و تمیز نگهداشتن محیط اطراف بیمار برای جلوگیری از انتقال عفونت.
👨⚕️ در صورت نیاز، هماهنگی سریع با پزشک برای ویزیت در منزل و تجویز داروهای تخصصی.
✨با خدمات پرستاری در منزل مهدشفا، بیمار بدون نیاز به مراجعه حضوری، مراقبت تخصصی و ایمن دریافت میکنه. برای رزرو پرستار یا دریافت مشاوره رایگان، همین حالا با شماره 02146131242 تماس بگیرین.
کی باید پزشک یا پرستار بخوای؟ نشونههای خطر اسهال
خیلی وقتها اسهال خودش خوب میشه؛ اما اگر بیش از دو روز طول کشید، یا همراه با تب، خون در مدفوع یا ضعف شدید بود، باید سریع وارد عمل بشی. طبق Mayo Clinic، این علائم ممکنه نشوندهنده مشکل جدیتری باشن که نیاز به ارزیابی پزشکی دارن. پس نترس، زودتر اقدام کن.
اسهال بعد از عمل یا در بیماران خاص؛ باید چطور رفتار کنیم؟
گاهی اسهال بعد از عمل جراحی یا در بیماران خاص (مثل دیابتیها، بیماران گوارشی یا کسانی که داروی خاص مصرف میکنن) اتفاق میافته. در این شرایط، مراقبت از بیمار باید خیلی دقیقتر و هدفمندتر باشه چون بدنش ضعیفتره و خطر کمآبی یا عفونت بیشتره.
در این بخش یاد میگیری چطور از بیمار بعد از عمل مراقبت کنی، تغذیه مناسبش رو تنظیم کنی و بدون نگرانی وضعیتش رو پایدار نگه داری.
🩹مراقبت از بیمار بعد از عمل شکم یا روده
بعد از جراحیهای شکمی مثل عمل روده، آپاندیس یا کیسه صفرا، بدن هنوز در حال ترمیمه و سیستم گوارش حساستر از همیشه است. در این دوران، حتی غذا یا رفتارهای ساده میتونن روند بهبودی رو سریعتر یا برعکس، کندتر کنن. خانوادهها باید بدونن چطور از بیمار درست مراقبت کنن تا دچار اسهال، نفخ یا دردهای گوارشی نشه.
🟢 نکات کاربردی برای مراقبت بهتر در منزل:
🟩 ۱. رژیم غذایی سبک و مایع شروع کنین.
در روزهای اول، فقط مایعات شفاف مثل آب برنج، سوپ مرغ رقیق، آب سیب شفاف یا چای کمرنگ بدین. وقتی حال بیمار بهتر شد، کمکم میتونین غذاهای نرم مثل پوره سیبزمینی یا برنج ساده اضافه کنین.
🟨 ۲. از غذاهای تحریککننده پرهیز کنین.
غذاهای چرب، تند، نفاخ (مثل حبوبات و کلم) یا سرخکردنیها میتونن باعث دلدرد و اسهال بشن. بهتره غذاها ولرم، کمچرب و بدون ادویه زیاد باشن.
🟦 ۳. داروهای آنتیبیوتیک رو کامل مصرف کنین.
حتی اگه علائم بیمار بهتر شد، قطع زودهنگام آنتیبیوتیکها ممکنه باعث برگشت عفونت یا مشکلات گوارشی بشه. همیشه طبق دستور پزشک پیش برین.
🟧 ۴. آرامش محیط رو حفظ کنین.
استرس، هیجان یا بیخوابی میتونن حرکات روده رو تحریک کنن. پس فضای اتاق باید ساکت، تمیز و بدون رفتوآمد زیاد باشه تا بیمار احساس امنیت کنه.
🟪 ۵. به علائم هشداردهنده دقت کنین.
اگر بیمار تب، درد شدید، تهوع مداوم یا اسهال طولکشیده داشت، باید سریع با پزشک یا پرستار تماس بگیرین. اقدام بهموقع جلوی عفونت یا کمآبی رو میگیره.
🥣تغذیه و مراقبت ویژه برای بیماران با التهاب یا بیماریهای زمینهای
بیمارانی که مشکلاتی مثل سندروم روده تحریکپذیر (IBS)، بیماری کرون یا کولیت، دیابت یا نارسایی کلیه دارن، در زمان اسهال باید با دقت بیشتری تغذیه بشن. چون حتی یک اشتباه کوچک در رژیم غذایی میتونه باعث بیتعادلی الکترولیتها، افت قند خون یا تشدید التهاب روده بشه.
🟢 توصیههای کاربردی برای تغذیه و مراقبت بهتر:
🟩 ۱. وعدهها رو کوچک ولی مکرر کنین.
خوردن حجم زیاد غذا در یک وعده، فشار زیادی به روده وارد میکنه. بهتره در طول روز ۴ تا ۶ وعده سبک و کمچرب مصرف بشه تا سیستم گوارش فرصت استراحت پیدا کنه.
🟨 ۲. از غذاهای نرم و ساده استفاده کنین.
خوراکیهایی مثل برنج سفید پخته، سیبزمینی آبپز، موز رسیده، ماست ساده و سوپ مرغ رقیق هم انرژی بدن رو تأمین میکنن، هم تحریک روده رو کم میکنن.
🟦 ۳. مایعات رو تدریجی بنوشین.
جرعهجرعه آب، آب برنج یا محلول ORS (در صورت مجاز بودن) بنوشین تا بدن کمآب نشه. نوشیدن ناگهانی حجم زیاد مایع ممکنه باعث تهوع یا دلپیچه بشه.
🟧 ۴. خوراکیهای محرک رو موقتاً حذف کنین.
در دوران اسهال باید از قهوه، نوشابه، لبنیات پرچرب، شیرینی، خوراکیهای تند و میوههای اسیدی مثل پرتقال و گریپفروت دوری کرد تا التهاب روده بدتر نشه.
🟥 ۵. مراقب بیماران دیابتی باشین.
برای بیماران دیابتی، آب قند یا ORS معمولی خطرناکه چون قند خون رو بالا میبره. در این شرایط حتماً باید با پزشک درباره محلول جایگزین مشورت بشه.
💬 سؤال پرتکرار: اگه بیمار بیماری زمینهای داره و اسهالش قطع نمیشه، لازمه بستری بشه؟
نه همیشه. در بیشتر موارد، ویزیت پزشک در منزل و بررسی دقیق علائم کافیه. اگه نیاز به تزریق دارو یا سرم باشه، پرستاران حرفهای مهدشفا این خدمات رو در منزل انجام میدن تا بیمار بدون استرس و خطر عفونت بیمارستانی درمان بشه.
مهدشفا؛ همقدم سلامتی خانواده شما
اسهال یکی از شایعترین دلدردهاییه که با رسیدگی درست زود خوب میشه. اگه برای خودت یا یکی از اعضای خانواده نیاز به مراقبت فوری داری، پرستاران مهدشفا شبانهروز آمادهان تا در خونه کمکت کنن.
📱 الان درخواست بده و از تجربهی مراقبت خانگی حرفهای لذت ببر.
چطور توی سفر یا شرایط خاص اسهال نگیریم؟
سفر قرار نیست با دردسرهایی مثل اسهال خراب بشه، اما خیلی وقتها همین اتفاق ساده کل برنامهی تفریحی یا کاری رو بههم میزنه. تغییر آبوهوا، غذاهای جدید یا حتی استرس سفر ممکنه باعث تحریک روده بشن.
برای اینکه در سفر اسهال نگیری و بدون نگرانی از سفر لذت ببری، باید چند نکتهی ساده ولی مهم رو رعایت کنی که در ادامه کامل برات توضیح دادم.
🧭 نکات کاربردی برای پیشگیری از اسهال در سفر
خیلی وقتها اسهال مسافرتی فقط بهخاطر چند بیاحتیاطی ساده پیش میاد. با رعایت چند نکتهی کوچک میتونی از دردسر، بیحالی و خراب شدن برنامهی سفر جلوگیری کنی 👇
🟢 قبل از سفر آماده شو:
همیشه یه بطری آب معدنی بستهبندیشده همراه داشته باش و فقط از همونا بنوش.
حتی برای مسواک زدن هم از آب بستهبندی استفاده کن، نه آب شیر یا یخ محلی.
چند بسته محلول ORS یا قرصهای پروبیوتیک داخل کیف کمکهای اولیهت بذار تا در صورت نیاز استفاده کنی.
🟡 حین سفر مراقب باش:
قبل از هر وعده غذا دستهات رو با صابون بشور یا از ژل ضدعفونیکننده استفاده کن.
غذاهای خیابونی یا سالادهای خام ممکنه با آب آلوده شسته شده باشن، پس ازشون بگذر.
همیشه غذاهایی انتخاب کن که داغ و تازه پخته شدن. غذاهای نیمگرم یا مانده بیشترین احتمال آلودگی رو دارن.
🔵 برای نوشیدنیها هم دقت کن:
نوشیدنیهای شیرین، گازدار یا الکلی باعث تحریک روده میشن و وضعیت رو بدتر میکنن.
بهترین گزینهها: آب ساده، آب نارگیل طبیعی یا دمنوشهای ملایم مثل بابونه.
✨ یادآوری مهم: اگه یکی از اعضای خانوادهت، مخصوصاً بچهها یا سالمندان، دچار اسهال در سفر شد، مصرف مایعات رو جدی بگیر و در صورت ادامهی علائم بیش از دو روز، حتماً با پزشک مشورت کن.
🍢مراقب غذاهای خیابونی و آب ناایمن باش!
هیچکس نمیتونه از بوی وسوسهانگیز غذاهای خیابونی راحت بگذره، مخصوصاً توی سفر! ولی باید بدونی که خیلی از موارد اسهال مسافرتی دقیقاً از همین خوراکیهای بهظاهر خوشمزه شروع میشن. دلیلش هم سادهست: مواد اولیه ممکنه درست شسته نشده باشن یا غذاها ساعتها در گرما مونده باشن و باکتری رشد کرده باشه.
🟢 چند هشدار مهم و کاربردی برای سفرهای جادهای و خارج از شهر:
🟩 یخ و آب آلوده ممنوع!
از یخهای محلی یا آبهایی که منشأش معلوم نیست استفاده نکن. حتی نوشیدنیهای محلی که با آب شیر درست میشن میتونن باعث آلودگی بشن.
🟦 رستورانهای معتبر رو انتخاب کن.
اگه مجبور شدی بیرون غذا بخوری، سراغ رستورانهایی برو که شلوغ و پررفتوآمد هستن؛ چون احتمال مونده بودن غذاها کمتره.
🟨 داروهای ضروری همراهت باشه.
توی کیف دارویی سفر، قرص ضداسهال (مثل لوپرامید) و پودر ORS داشته باش تا در صورت نیاز سریع استفاده کنی.
🟥 در مناطق گرم یا مرطوب بیشتر دقت کن.
توی این شرایط، غذا خیلی سریعتر فاسد میشه. حتماً میوهها رو خودت بشور و پوست بکن و از خوردن خوراکیهای خیابونی مرطوب (مثل سالاد، سسدار یا نوشیدنیهای خنک محلی) خودداری کن.
کودکان، سالمندان یا بیماران زمینهای — مراقبتشون یه خورده متفاوتتره
توی این گروهها باید مراقبت دقیقتری انجام بدی. طبق توصیه CDC، اولویت با آبرسانی مداوم، تغذیه سبک و پیگیری فوری در صورت تشدید علائمه تا از عوارض جدی جلوگیری بشه.
بازگشت بدن به حالت طبیعی بعد از اسهال و نکات مراقبتی نهایی
بعد از اینکه اسهال بند اومد، کار هنوز تموم نشده! بدن معمولاً چند روزی زمان میخواد تا دوباره به حالت عادی برگرده. در این دوران، بازسازی آب، املاح و انرژی از دسترفته خیلی مهمه. اگه درست مراقبت نکنی، ممکنه دوباره علائم برگردن یا ضعف طول بکشه. در این بخش نکاتی رو میگیم که کمک میکنن بدن سریعتر به حالت طبیعی برگرده و حس بهتری پیدا کنی.
🥣 تغذیه سبک و بازسازی دستگاه گوارش
بعد از اسهال، معده و روده حساستر از قبل میشن. برای همین باید چند روز غذاهای ساده و کمچرب بخوری. خوراکیهایی مثل برنج سفید، سیبزمینی پخته، نان تست، سوپ مرغ و موز انتخابهای امن و مفیدن.
بهجای غذاهای تند و چرب، سراغ غذاهای نرم و آبپز برو. نوشیدنیهای شیرین یا کافئیندار (مثل چای پررنگ یا قهوه) رو هم فعلاً کنار بذار.
مصرف ماست پروبیوتیک کمک میکنه باکتریهای مفید روده دوباره رشد کنن و دستگاه گوارش زودتر تنظیم بشه.
این نکته مهم رو به خاطر بسپر: تا وقتی بدنت کاملاً قوی نشده، از امتحان کردن غذاهای جدید یا بیرونخوری پرهیز کن.
💧 جبران کمآبی و الکترولیتها
حتی اگه اسهالت بند اومده، ممکنه هنوز بدن کمآب باشه. نشونههایی مثل خشکی لب، سرگیجه یا ادرار تیره میتونن هشدار باشن. برای جبران آب و املاح از دسترفته، بهتره در طول روز مایعات زیر رو مصرف کنی:
🟢 محلول ORS (یا محلول خانگی آب + شکر + نمک)
🟢 آب نارگیل یا آب میوه طبیعی رقیقشده
🟢 سوپ مرغ یا آب برنج
یادآوری مهم: نوشیدنیهای صنعتی یا انرژیزا مناسب نیستن چون ممکنه قند زیادشون دوباره دستگاه گوارش رو تحریک کنه.
😌 استراحت و مراقبت عمومی بدن
بدن بعد از اسهال به استراحت کافی، خواب منظم و آرامش نیاز داره. اگه بیمار ضعیفه یا سرگیجه داره، حتماً کمکش کن تا تنها بلند نشه. لباسهای سبک، محیط خنک و تهویهی خوب هم میتونه در احساس راحتی بیمار تأثیر زیادی بذاره.
اگه بیمار مسن یا ناتوانه، بهتره چند روز توسط یک پرستار آموزشدیده تحت نظر باشه تا روند بهبود کامل طی بشه.
پرستارهای مهدشفا با تجربهی بالا در مراقبت خانگی، میتونن کمک کنن بیمار بدون نیاز به بستری در بیمارستان، راحتتر ریکاوری کنه.
سوالات متداول
FAQ
اول از همه آب زیاد بنوش تا بدن خشک نشه 💧. بعدش سراغ غذاهای ساده برو مثل برنج سفید، نان تست، موز و سیب رندهشده. اینا کمک میکنن شکم آروم بگیره. فقط یادت باشه نوشیدنیهایی مثل قهوه و نوشابه رو فعلاً کنار بذار، چون اوضاع رو بدتر میکنن.
مدت زمان درمان خانگی بستگی به علت اسهال داره. اگه علتش غذایی، استرسی یا ویروسی باشه، معمولاً بین ۱ تا ۳ روز با رعایت رژیم غذایی مناسب و مصرف مایعات زیاد، خودش برطرف میشه.
اما اگر بیشتر از سه روز طول کشید یا علائمی مثل تب بالا، خون در مدفوع یا ضعف شدید داشتی، باید حتماً با پزشک یا پرستار مشورت کنی.
اگه حالت خفیفه، بعضی داروهای بدون نسخه مثل لوپرامید (Imodium) میتونن کمکت کنن. ولی اگه تب داری یا مدفوعت خونی شده، سرِ خود دارو نخور 🚫. اون موقع باید با پزشک یا پرستار مشورت کنی.
اگه اسهال بیشتر از دو روز طول کشید یا با تب بالا، ضعف یا خون در مدفوع همراه شد، وقتشه جدی بگیریش. این نشونهها میتونن خبر از کمآبی یا عفونت بدن بدن.
خوشبختانه میتونی بدون رفتن به بیمارستان، از خدمات پرستاری در منزل مهدشفا کمک بگیری تا وضعیتت بررسی بشه و درمان سریعتر انجام بشه. شماره تماس و مشاوره رایگان: 02146131242
برای کنترل اسهال خفیف، چند درمان ساده و طبیعی میتونه کمک کنه:
🟢 دمنوش نعنا یا بابونه: آرامبخش رودهست و اسپاسم رو کم میکنه.
🟢 محلول ORS خونگی: آب + نمک + شکر برای جبران الکترولیتها.
🟢 موز و برنج سفید: غذاهای قابضی هستن که حجم مدفوع رو کنترل میکنن.
🚫 در مقابل، داروهای بدون نسخه مثل لوپرامید فقط زمانی استفاده میشن که پزشک صلاح بدونه، چون ممکنه در بعضی عفونتها باعث حبس میکروب در روده بشن.
بله! ماست ساده یا مکملهای پروبیوتیک میتونن کمک کنن رودههات زودتر به حالت طبیعی برگردن. فقط یادت نره آب زیاد بنوشی و غذای سنگین نخوری.
پروبیوتیک به تنهایی معجزه نمیکنه، اما همراه با مایعات و تغذیه درست خیلی مؤثره.
حمام کردن با آب گرم هیچ مشکلی نداره و حتی میتونه باعث آرامش عضلات شکم و کاهش گرفتگی رودهها بشه. فقط باید مراقب باشی که بدن دچار افت فشار یا سرگیجه نشه.
اما شنا در استخر یا دریا نه تنها توصیه نمیشه، بلکه میتونه خطرناک هم باشه! چون احتمال انتقال عفونت به بقیه افراد وجود داره و ممکنه آب آلوده باعث تشدید بیماری بشه.
آروم باش 😊. اول از همه بهش مایعات بده، مخصوصاً ORS یا سوپ رقیق. برای غذا هم از چیزای سبک مثل برنج، نان تست یا موز استفاده کن.
اگه دیدی بچه خیلی بیحال شده یا تب بالا داشت، سریع با پرستار کودک مهدشفا تماس بگیر تا توی خونه بررسیش کنه و خیالت راحت شه. شماره تماس پشتیبانی 24 ساعته: 02146131242
نه همیشه.
اگه اسهال بیشتر از دو هفته ادامه پیدا کنه، بهش اسهال مزمن میگن و ممکنه دلیلش مشکلاتی مثل سندرم روده تحریکپذیر، التهاب روده، پرکاری تیروئید یا حتی داروها باشه.
در این شرایط، درمان خانگی به تنهایی کافی نیست و باید علت اصلی شناسایی بشه.
اما تا زمان ویزیت پزشک میتونی با رعایت این موارد وضعیت رو کنترل کنی:
مصرف غذاهای ساده و پخته مثل سیبزمینی، برنج و ماست.
پرهیز از لبنیات پرچرب، قهوه و غذاهای ادویهدار.
مصرف مایعات کافی و ORS برای جلوگیری از کمآبی.
هزینه دقیق خدمات پرستاری به نوع نیاز بستگی داره؛ مثلاً ویزیت ساده، تزریق سرم یا مراقبت از بیمار بدحال هزینههای متفاوتی دارن.
اما نکتهی مهمتر از هزینه، زمان استفاده از این خدماته.
اگر بیمار:
ضعف شدید یا بیحالی داره،
دچار کمآبی و کاهش ادرار شده،
یا قادر به خوردن مایعات نیست،
📞 در این شرایط باید سریع با پرستار تماس بگیری تا در منزل وضعیت بیمار رو کنترل کنه.
در مهدشفا خدمات پرستاری و تزریقات در منزل بهصورت شبانهروزی ارائه میشن، و پرستارها با دلسوزی کامل به بیماران کمک میکنن تا بدون نیاز به مراجعه به بیمارستان بهبود پیدا کنن. شماره تماس پشتیبانی 24 ساعته و رایگان: 02146131242