ریکاوری بعد از جراحی چیست؟ | مراحل، مدت زمان و نکات مهم مراقبت در منزل

اگر منظورتان مدت ماندن بیمار در اتاق ریکاوری بعد از عمل است، برای همه یک زمان مشخص وجود ندارد. بیمار تا زمانی زیر نظر می‌ماند که نفس کشیدن، میزان اکسیژن، گردش خون و هوشیاری او برای رفتن به مرحله بعد مناسب باشد.

برای همین ممکن است یک بیمار نسبتاً زود از ریکاوری به بخش منتقل شود و بیمار دیگری، به‌دلیل خواب‌آلودگی، درد، تهوع یا نیاز به مراقبت بیشتر مدت طولانی‌تری در ریکاوری بماند.

اما اگر منظورتان کل مدت خوب شدن بعد از جراحی است، این موضوع جداست. بهبودی بدن ممکن است چند روز، چند هفته یا بیشتر طول بکشد و بستگی به نوع عمل و شرایط خود بیمار دارد.

برای ماندن در اتاق ریکاوری یک ساعت مشخص برای همه بیماران وجود ندارد. بعضی افراد نسبتاً سریع آماده انتقال می‌شوند و بعضی دیگر به زمان بیشتری نیاز دارند.

اگر بیمار هنوز خیلی خواب‌آلود است، درد یا تهوع دارد، نفس کشیدنش نیاز به بررسی بیشتری دارد یا باید مدت بیشتری زیر نظر باشد، طبیعی است که انتقال او کمی طول بکشد.

پس معیار اصلی این نیست که مثلاً «دو ساعت گذشته، پس چرا هنوز در ریکاوری است؟»؛ معیار اصلی این است که بیمار برای انتقال ایمن آماده شده باشد.

بنابراین طولانی شدن ماندن در ریکاوری به‌تنهایی به معنی بروز عارضه نیست. شرایط هر بیمار و هر عمل متفاوت است.

بعد از بیهوشی، اثر بعضی از داروها ممکن است مدتی در بدن بیمار باقی بماند. برای همین خواب‌آلودگی، منگی و کمی گیجی در ساعت‌های اول می‌تواند اتفاق بیفتد.

بیدار شدن معمولاً یک‌دفعه نیست. ممکن است بیمار اول چشم‌هایش را باز کند، چند کلمه جواب بدهد، دوباره خوابش ببرد و کم‌کم ارتباطش با اطراف بهتر شود. حتی بعضی افراد بعداً بخشی از این مدت را به یاد نمی‌آورند.

پس اگر بیمار چشم‌هایش را باز می‌کند اما هنوز کوتاه جواب می‌دهد یا دوباره خوابش می‌برد، این وضعیت می‌تواند در مرحله اولیه برگشت از بیهوشی دیده شود.

در ریکاوری، تیم درمان فقط منتظر بیدار شدن بیمار نیست؛ هم‌زمان هوشیاری، نفس کشیدن، میزان اکسیژن و وضعیت کلی بدن او را هم بررسی می‌کند.

اگر بیمار به‌جای بهتر شدن، هوشیاری‌اش کمتر شود یا نفس کشیدنش مشکل پیدا کند، وضعیتش نیاز به بررسی بیشتری دارد.

احساس سرما یا لرز بعد از عمل نسبتاً شایع است. بیهوشی و خودِ جراحی می‌توانند برای مدتی روی توانایی طبیعی بدن برای تنظیم دما اثر بگذارند.

برای همین اگر بیمار بعد از عمل می‌گوید «خیلی سردمه» یا بدنش می‌لرزد، بهتر است فقط به این فکر نکنیم که «اتاق سرد است». ممکن است دمای بدن خود بیمار پایین آمده باشد و لازم باشد گرم نگه داشته شود.

در ریکاوری، دمای بدن بیمار بررسی می‌شود و اگر لازم باشد، با روش‌هایی مثل پتو یا وسایل گرم‌کننده مناسب به گرم شدن او کمک می‌کنند.

بنابراین سرما و لرز خفیف می‌تواند در ساعت‌های اول بعد از عمل دیده شود، اما اگر شدید باشد یا همراه با بدتر شدن حال عمومی بیمار باشد، باید جدی‌تر بررسی شود.

در بیشتر جراحی‌ها، بیمار بعد از تمام شدن عمل ابتدا به اتاق ریکاوری می‌رود تا از نزدیک زیر نظر باشد و اثر بیهوشی از بین برود.

وقتی شرایط بیمار پایدار شد، معمولاً یکی از این مسیرها را طی می‌کند:

اتاق عمل → ریکاوری → بخش بستری

اگر جراحی سرپایی باشد و بیمار شرایط لازم را داشته باشد، ممکن است بعد از ریکاوری برای ترخیص و رفتن به خانه آماده شود.

بعضی بیماران هم به‌دلیل نوع جراحی یا نیاز به مراقبت و زیر نظر بودن بیشتر به ICU یا بخشی با سطح مراقبت بالاتر منتقل می‌شوند.

بنابراین اگر خانواده می‌پرسد «بعد از عمل بیمار را کجا می‌برند؟»، جواب برای همه یکی نیست و به نوع عمل و شرایط خود بیمار بستگی دارد.

ریکاوری و دوره نقاهت یکی نیستند.

وقتی می‌گوییم بیمار به ریکاوری رفته، معمولاً منظور همان مرحله اولیه بعد از عمل و بیهوشی است؛ یعنی مدتی که بیمار در اتاق ریکاوری زیر نظر تیم درمان می‌ماند.

اما دوره نقاهت زمان طولانی‌تری است. در این دوره بدن هنوز در حال ترمیم است و بیمار کم‌کم از درد، خستگی و محدودیت‌های بعد از جراحی فاصله می‌گیرد و به فعالیت‌های معمول زندگی برمی‌گردد.

به زبان خیلی ساده: ریکاوری یعنی مرحله اولیه بعد از عمل و بیهوشی؛ نقاهت یعنی ادامه مسیر بهبود تا زمانی که بدن کم‌کم خودش را پیدا کند و بیمار به روال معمول زندگی برگردد.